تعداد بازدیدها:1394
Share/Save/Bookmark
چه نهادى بر مجلس خبرگان نظارت مى كند كه به وظايف خود عمل نمايد و دچار انحراف نشود؟
صباح 19 > نویسنده : على مجتبى زاده کد: 225

يكى از مهم ترين نهادهاى حكومتى جمهورى اسلامى ايران مجلس خبرگان رهبرى است. اهميت فوق العاده ى اين مجلس از آن جاست كه مطابق قانون اساسى[1] وظايف مهم تعيين رهبر، نظارت بر او و عزل وى را بر عهده دارد; لذا به همان اندازه كه رهبرى در نظام اسلامى جايگاه بلندى دارد مجلس خبرگان نيز مهم و ارزشمند است; و اين اهميت، لزوم دقت در انتخاب افرادى شايسته و متعهّد براى اين مسئوليت را به دنبال دارد; لذا براى نظارت بر مجلس خبرگان امورى در نظر گرفته شده است.
1. نظارت درونى; اعضاى مجلس خبرگان به دليل دارا بودن ويژگى هايى چون فقاهت، اشتهار به ديانت، تقوى و عدالت، زمينه ى انحراف در آن ها بسيار ناچيز است. طبق ماده ى 3 آيين نامه ى انتخابات خبرگان «خبرگان منتخب مردم بايد داراى شرايط زير باشند:
الف) اشتهار به ديانت و وثوق و شايستگى اخلاقى; ب) اجتهاد در حدى كه قدرت استنباط بعضى مسائل فقهى را داشته باشند و بتوانند ولى فقيه واجد شرايط رهبرى را تشخيص دهد; ج) بينش سياسى و اجتماعى و آشنايى با مسائل روز; د) معتقد بودن به نظام جمهورى اسلامى ايران; هـ) نداشتن سوابق سوء سياسى و اجتماعى.»[2] مجموعه ى اين شرايط و ويژگى ها سبب كاهش احتمال اشتباه و انحراف در آن ها مى شود.
خبرگان رهبرى داراى مقام فقاهت اند، داراى مرتبه ى عالى تقوى نيز هستند، و با شناخت قبلى از افراد تصميم مى گيرند; از اين رو احتمال اين كه تحت تأثير تبليغات و جوسازى قرار بگيرند بسيار ناچيز است.[3]
توجه به اين نكته نيز لازم است كه تصميمات مجلس خبرگان بر اساس رأى اكثريت است; لذا احتمال اين كه اكثريت اعضاى مجلس خبرگان به اشتباه تصميم بگيرند يا دچار انحراف شوند، احتمالى بسيار بعيد است كه عقلا به چنين احتمالى اعتنا نمى كنند.
2. نظارت آحاد مردم و مراجع عظام: در كنار نظارت درونى بر مجلس خبرگان، نظارت بيرونى هم در نظر گرفته شده است و آن نظارت همگانى مردم بر مجموعه ى دولت، از جمله مجلس خبرگان رهبرى است كه در قانون اساسى[4] و تحت عنوان امر به معروف و نهى از منكر مطرح شده است و اين نظارت همگانى سبب كنترل و اصلاح خواهد بود. در كنار نظارت عمومى مردم، از نظارت خاص و هميشگى علماى دين به خصوص مراجع عظام بر اجراى احكام دين نبايد غافل بود. پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله)فرمودند:
اِذا ظَهَرَت البِدعةُ فى اُمّتى فَلْيُظهِر العالمُ علمَهُ فَاِن لَم يَفْعَل فَعَلَيه لعنَةُ اللهِ;[5]هنگامى كه بدعتى در امّت من آشكار شد، عالم بايد علم خود را اظهار كند، در غير اين صورت، لعنت خداوند بر اوست.
در واقع علماى دين چشمان ناظر به دين و در صورت وجود هرگونه انحراف موظف به بيان و اصلاح آن هستند. اگر احياناً فقهاى مجلس خبرگان در وظايف خود كوتاهى نمايند يا دچار انحراف گردند، علما و مراجع عظام به وظيفه ى نظارتى خود عمل مى كنند. حضرت امام خمينى(رحمه الله) فرمودند:
اگر خبرگان كه با انتخاب ملّت تعيين مى شوند از روى كمال دقت و يا از روى مشورت با مراجع عظام هر عصر و علماى بزرگ سرتاسر كشور و متدينين و دانشمندان متعهد به مجلس خبرگان بروند، بسيارى از مهمّات و مشكلات به واسطه ى تعيين شايسته ترين و متعهدترين شخصيت ها براى رهبر يا شوراى رهبرى پيش نخواهد آمد يا با شايستگى رفع خواهد شد.[6]
3. رهبرى: مطابق قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران رهبرى مسئول نظارت بر حسن اجراى قوانين و عدم انحراف سازمان ها و نهادهاى حكومت از وظايف اصيل اسلامى خويش است و چنانچه انحرافى در خبرگان مشاهده كند، به وظيفه ى خود عمل خواهد كرد.
در پايان به اين نكته نيز بايد توجه كرد كه اگر قرار باشد بر هر نهاد نظارتى نهاد نظارتى ديگرى نظارت داشته باشد، اساساً تسلسل لازم مى آيد و اين الزام و ضرورت هيچ گاه متوقف نخواهد شد; بنابراين در چنين مواردى بايد بر مكانيزم هايى كه قانون براى حفظ و صيانت خود آن نهاد نظارتى پيش بينى كرده است، توجه نمود.
در نتيجه، در عصر غيبت چاره اى جز رعايت مرتبه ى بالاى تقوا (نظارت درونى) به همراه نظارت مستقل و مردمى وجود ندارد. هر چند در آن نهاد نظارتى، احتمال انحراف را به طور كلى نمى توان ناديده گرفت، با نظارت جمعى نيروهاى كاملاً امين و آگاه، ضريب اطمينان افزايش، و احتمال اشتباه و يا انحراف به حدى كاهش مى يابد كه به آن اعتنا نمى شود و اين مطمئن ترين و صحيح ترين شيوه اى است كه مى توان از آن بهره جست.


[1]. قانون اساسى، اصل 107 و 111.
[2]. حكومت اسلامى، (نشريه دبيرخانه مجلس خبرگان) سال سوم، شماره ى دوّم، ص 110.
[3]. مصباح يزدى، پرسشها و پاسخها، (مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى (ره) 1379)، ج 2، ص 90.
[4]. قانون اساسى، اصل 8.
[5]. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، (تهران: المكتبه الاسلاميه، 1356، ج2)، ص72، شيخ حرعاملى، وسايل الشيعه، (چاپ بيروت)، ج11، ص511.
[6]. صحيفه ى نور، ج 21، ص 188.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
آيا نظارت خبرگان بر رهبرى يك نظارت واقعى است يا صورى و تشريفاتى؟
چه نهادى بر مجلس خبرگان نظارت مى كند كه به وظايف خود عمل نمايد و دچار انحراف نشود؟
چه عواملى بر ميزان مشاركت سياسى و اجتماعى مردم مؤثر است؟
آيا الزامات فقهى نسبت به مشاركت سياسى مردم با حق رأى شهروندان سازگار است؟
نسبت دين و دنيا از ديدگاه اسلام چيست؟ آيا هر يك از دين يا دنيا مى توانند مستقل از ديگرى به هدفشان برسند؟
چگونه دين كه امرى ثابت است، مى تواند پاسخگوى نيازمندى ها و واقعيت هاى متغيّر اجتماعى باشد؟
شئون و وظايف پيامبر و امام معصوم و موارد تمايز اين وظايف چيست؟
آيا نبوغ عقلانى بشر مى تواند او را از هدايت وحيانى بى نياز كند؟
شاه نعمت الله ولى، رئيس و مؤسس فرقه ى نعمت اللهيه، چه مذهبى داشت؟
فرقه ى نعمت اللهيه گناباديه چگونه به وجود آمده است و عقايد آن چيست؟
عوامل و موانع نشاط در خانواده از ديدگاه تربيت اسلامى چيست؟
آيا انتساب مسجد مقدس جمكران به امام زمان(عج) از مبانى تاريخى متقنى برخوردار است؟
آيا مسجد مقدس جمكران آثار و بركاتى در طول تاريخ داشته كه نشانه ى توجه حضرت امام عصر(عج) به آن باشد؟
دخالت هاى استعمارى انگليس در ايران قبل از پيروزى انقلاب اسلامى چگونه بوده است؟
آيا دخالت هاى انگليس در ايران پس از پيروزى انقلاب اسلامى استعمارى بوده است؟
مهم ترين وظيفه ى جوانان و نوجوانان در عصر حاضر از ديدگاه قرآن و روايات چيست؟
سخن سردبير حكومت در اسلام جايگاه ارزشمند و والايى دارد و بى ترديد تأثير بسزايى بر جامعه و افراد آن خواهد داشت. ساختار و اهداف حكومت ها با فرهنگ جوامع متناسب است; بنابراين ساختار و اهداف حكومت اسلامى متناسب با تعاليم اسلام است. پس از انقلاب و تشكيل حكومت اسلامى در ايران، نهادهايى هماهنگ با آن شكل گرفت. يكى از اين نهادها مجلس خبرگان رهبرى است. اهميت فوق العاده ى اين مجلس در اين است كه مطابق قانون اساسى وظيفه ى تعيين و عزل رهبرى و نظارت بر عملكرد او را بر عهده دارد. همواره بحث هاى متفاوتى درباره ى اين نهاد مطرح است. از جمله اين كه آيا نظارت خبرگان در حقيقت نظارتى صورى و استطلاعى است يا نظارتى واقعى و استصوابى; و چه مكانيزمى براى تضمين عملكرد درست خبرگان در نظر گرفته شده است؟ در بخش حقوق به اين پرسش ها پاسخ داده مى شود. در بخش سياست به عناصر مؤثر بر مشاركت سياسى مردم از جمله، فرهنگ هويت و آداب ورسوم و نيز سازگارى الزامات فقهى مربوط به مشاركت سياسى با حق رأى شهروندان پرداخته و ثابت شده است كه الزامات فقهى، چه بر اساس رويكرد حق رأى و چه بر اساس نظريه ى كاركردى رأى، تعارضى با حق رأى شهروندان ندارد. مسئله ى توجه دين به امور دنيوى و چگونگى پاسخ گويى آموزه هاى دينى به نيازهاى متغير، در بخش دين پژوهى مطرح گرديده و گفته شده است كه اسلام به دليل اشتمال بر يك سلسله مكانيزم هاى خاص، هم چون احكام ثانويه و اجتهاد، توان پاسخ گويى به نيازهاى متغير انسان را دارد. در بخش كلام به وظايف مشترك و متمايز پيامبر(صلى الله عليه وآله) و امام(عليه السلام) اشاره شده و هم چنين ثابت شده است كه عقل به جهات مختلفى (مانند: گرفتارى اش به هوا و هوس و ناتوانى اش در تشخيص جزئيات و محدوديت هايش از جهت درك امور غيبى، مانند تأثير اعمال در آخرت)، مستقلا توانايى تشخيص راه سعادت را ندارد. عقايد شاه نعمت الله ولى و چگونگى پيدايش فرقه ى نعمت اللهيه ى گناباديه و عقايد آنها در بخش اديان و مذاهب بررسى شده است. در بخش امامت و مهدويت، سازگارى مهدويت با برخى معانى دموكراسى تبيين گرديده است. در بخش قرآن و تفسير از منظر آموزه هاى دينى به ويژگى هاى جوان (مانند: پرهيزگارى، ايمان، عدالت طلبى، تلاشگرى، شجاعت، عفت و پاكدامنى) و نيز وظايف جوانان در عصر حاضر (مانند: تحصيل علم و دانش، كار و كوشش، اهتمام به ازدواج و دورى از هواى نفس و شهوت) اشاره شده است. در قسمت مشاوره و تربيت به عوامل نشاط در خانواده از ديدگاه اسلام (مانند كار، تفريح، احترام، تبادل عاطفى و آراستگى) و موانع آن پرداخته شده است. تاريخچه ى بناى مسجد مقدس جمكران و آثار و بركات آن در طول تاريخ در بخش تاريخ اسلام ذكر شده است. و بخش تاريخ معاصر به دخالت هاى استعمارگرانه ى انگليس در ايران قبل از پيروزى انقلاب اسلامى و پس از آن پرداخته است; از جمله در انحصار گرفتن معادن نفت ايران قبل از انقلاب و حمايت نظامى از صدام در جنگ عليه ايران بعد از انقلاب است. شايان ذكر است كه برخى از مطالب اين شماره توسط حضرت آيت الله معرفت ـ حفظه الله ـ نظارت و ارزيابى شده است و از راهنمايى هاى ايشان بهره مند گشته ايم.
 
رسول خدا صلى الله عليه و آله :

«مَن أحَبَّ الدُّنيا ذَهَبَ خَوفُ الآخِرَةِ مِن قَلبِهِ؛»

«كسى كه دنيا را دوست داشته باشد، ترس از آخرت از دلش برود.»

بحارالانوار: ج 78 ص 315 ؛

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185