تعداد بازدیدها:1579
Share/Save/Bookmark
چرا حقوق سكولار پذيرفتنى نيست؟
صباح 7-8 > نویسنده : سيد محمد على داعى نژاد کد: 201

ابتدا لازم است تعريفى از «حقوق سكولار» ارائه شود تا با وضوح بيش ترى به چالش ها و يا دلايل رد آن بپردازيم.
براى آشنايى با حقوق سكولار كافى است به معناى سكولاريسم توجه شود. سكولاريسم مكتب يا انديشه اى است كه به جدايى دين از دنيا، و در معنايى خشن، به انكار دين و خرافى بودن آن معتقد است; از اين رو، از ديدگاه سكولار، حقوق يعنى حق هايى كه منشأ الزام و جعلشان دين نيست و هر مكتب حقوقى اى كه دين را منشأ الزامات حقوقى نمى داند را مى توان حقوق سكولار ناميد; خواه مكتب حقوق طبيعى[1] و خواه حقوق پوزيتويستى.[2] از آن جا كه گرايش غالب فلاسفه ى حقوق و حقوق دانان اين روزگار، ديدگاه كسانى است كه براى قوانين حقوقى، پشتوانه ى حقيقى قايل نيستند، به تبيين و نقد اين ديدگاه مى پردازيم.
از نظر اين مكاتبِ حقوقى، قوانين حقوقى هيچ واقعيتى در وراى خود ندارند. واقعيت آنها همين واقعيت جعلى و اعتبارى و وضعى است كه قانون گذار به آنها مى بخشد و از ديدگاه مكاتب تاريخى و پوزيتيويستى، مردم تنها قانون گذارِ معتبرند و اگر قانونى را پذيرفتند مشروعيت و اعتبار مى يابد و اگر نپذيرفتند فاقد اعتبار و ارزش است; به تعبير ديگر، مقبوليت مردمىِ قانون، عين مشروعيت و ارزشمندى آن است.[3]
كوتاه سخن اين كه، ملاك ارزشمندى قوانين حقوقى از ديدگاه حقوق سكولار، مقبوليت آنها از سوى مردم است; هم به اين دليل كه منطقاً و عقلاً بايد به رأى مردم اعتبار داد و هم به اين دليل كه عملاً چاره اى جز اين نيست; زيرا اگر مردم قانونى را نپذيرند آن را اجرا هم نخواهند كرد و وضع چنين قانونى لغو خواهد بود. اين ديدگاه امروزه بر محافل حقوقى جهان غلبه و سيطره ى چشم گيرى دارد. شاهد اين مدعا، كثرت و تعدد كشورهاى دموكراتيك در سطح جهان است.
اكنون با تأملى در حقوق سكولار، چالش هاى اين نوع حقوق و دلايل نپذيرفتن آن ذكر مى شود.
1. براساس اين ديدگاه، اگر در جامعه اى صدميليونى پنجاه ميليون و يك نفر به كارى رضايت دادند و بقيه ناراضى بودند، بايد سخن بقيه را رد كرد و تقريباً نيمى از مردم ناراضى خواهند ماند و، بدين ترتيب، هدف اصلى اين حقوق، كه به ظاهر رضايت مردمى را مى طلبيد، تأمين نشده است و جمع كثيرى از مردم از اعمال نظرشان محروم مانده اند.
2. حقوق سكولار بر آزادى انسان در رأى تأكيد مى نمايد و رأى آزاد مردم را بر هر قانونى ترجيح مى دهد. بررسى جوامع غربى و نظام هاى سياسى آنها فيلسوفان سياسى را به اين اعتراف كشانده است كه رأى آزاد و دمكراسى، پندارى بيش نيست و در حقيقت، اين شيوه به ابزارى مناسب براى تأمين اهداف سرمايه دارى غرب تبديل شده است; چرا كه آنان با ترفندهاى پيچيده ى تبليغات، مردم را به همان سمت و سويى كه تأمين كننده ى منافع سرمايه داران است سوق مى دهند و اين است كه برخى از دانشمندان غربى گفته اند: آزاد بودن رأى تنها به آزاد بودن دست و قلم نيست، بلكه انديشه و مغزها نيز بايد آزاد باشند، تا بتوانند با در نظر گرفتن مصالح و مفاسد، به انتخاب، و در ظاهرْ گزينش، بپردازند. براى نمونه اسوالد اشپنگلر، يكى از فيلسوفان سياسى، درباره ى وضعيت حق رأى و دموكراسى در غرب مى نويسد:
اختلاف بسيارى بين دمكراسى پارلمانى مغرب زمين و دمكراسى هاى قديمى مصر و چين و اعراب مشاهده مى شود، ولى در حقيقت در عصر كنونى هم ملت، در دست نفوس مقتدر، آلتى بيش نيست... موضع «حق حاكميت ملت»، به اين معنا كه جامعه بتواند برحسب اراده ى خود مقدارت خويش را به دست گيرد، فقط حرفى است مؤدبانه; ولى حقيقت اين است كه با تعميم حق رأى به عموم افراد (و بدانيد كه «عموم افراد» جسم بى روحى است) انتخابات معناى اوليه ى خود را از دست داده است ... رهبران، اراده ى خود را به وسيله ى تمام دستگاه هاى تبليغاتى و تلقينات بر مردم تحميل كرده، براى تفوق بر يكديگر به طريقه هايى مبارزه مى كنند كه انبوه مردم به هيچ وجه قادر به ادراك و فهم آن نخواهند بود. اينان افكار عمومى را ابزار كار دانسته و در مبارزه با هم ديگر از آن استفاده مى كنند.
3. اشكال ديگر آن است كه گاه شخصى را مردم به نمايندگى در وضع قانون برمى گزينند و سپس روشن مى شود كه آرايى برخلاف خواست مردم دارد، ولى بر اساس اين حقوق نمى توانند او را از مقامش عزل كنند; از اين رو، براساس اين حقوق، هرگاه مردم كسى را به نمايندگى نصب كردند از حق عزل او محروم اند.
4. در اين ديدگاه، مقبوليت مردم، تنها معيار صحت و اعتبار يك قانون دانسته شده است و چون ميان مقبوليت مردمى و حقانيت، تلازمى وجود ندارد، ميان اعتبار و مشروعيت يافتگى از سوى مردم، و حقانيت فاصله خواهد افتاد; از اين رو اين ديدگاهِ حقوقى براساس حقانيت و حق گرايى شكل نخواهد گرفت.
5. اشكال اساسى ديگر حقوق سكولار آن است كه هدف اين حقوق را تأمين نظام اجتماعى معرفى مى كنند; چنين ديدگاهى اين زمينه ى خطرناك را فراهم مى سازد كه مصالح مردم فداى خواسته هاى نابخردانه گردد و كشتار مصلحان اجتماعى، به دليل برهم زدن نظم جامعه، معقول و درست انگاشته شود.[4]
به هرحال، عدم توفيق در كسب رضايت همگانى و ناكارآمدى اين حقوق در جوامع بشرى و معضلاتى هم چون محروميت از حقِّ عزل نمايندگان منتخب و مبتنى نبودن اين حقوق بر حق گرايى و مصالح مردم، برخى دلايل مهم متفكران مسلمان در نپذيرفتن حقوق سكولار است.


[1]. دفتر همكارى حوزه و دانشگاه، در آمدى بر حقوق اسلامى، (بهار 1376)، ص80.
[2]. مؤسسه ى آموزشى و پژوهشى امام خمينى، فلسفه ى حقوق، (پاييز 1377)، ص69.
[3]. همان، ص52.
[4]. اقتباس از: محمد تقى مصباح يزدى، حقوق و سياست در قرآن، (قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى، زمستان 1377)، ص 86 ـ 92.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
ارزش چيست و آيا ارزش دينى چيزى خارج از معناى مطلق ارزش است؟
چگونه مى توانيم از عناصر رسانه‌اىنظير:كتب،مجلّات،مجموعه‌ى مطبوعات،صداوسيما، ويدئووماهواره‌ واينترنت،خوب استفاده كنيم واگرخطرسازندچه‌طورجوانان وفرزندانمان راازخطرآن‌ها نجات دهيم؟
نظر اسلام درباره ى روابط دختر و پسر (صحبت كردن، دوستى هاى خيابانى، رابطه ى تلفنى) چيست؟
براي متعادل نمودن روابط دوستانه‌ي افراطي بين جوانان(همجنسان) چه بايد كرد؟
براى جلوگيرى از روابط نامشروع چه راه حلّى پيشنهاد مى شود؟
سابقه ى تاريخى و عوامل پيدايش سكولاريسم چيست؟
مبانى و اركان سكولاريسم چيست و آيا اسلام با سكولاريسم سازگار است؟
عناصر ارزش هاى دينى كدام اند، چگونه مى توان به آن شناخت پيدا كرد و چه امورى اين ارزش ها را درديد ما تبديل به ضد ارزش مى كند و يا به عكس، و در اين زمينه چه خطراتى ما را تهديد مى كند؟
وظيفه ى مسئولان در قبال ارزش هاى جامعه ى اسلامى چيست؟
روابط نامشروع چه تأثيرى در روحيه و ايمان و اعتقادات جوانان دارد؟
سكولاريسم به چه معناست و با سكولاريزاسيون چه تفاوتى دارد؟
چرا حقوق سكولار پذيرفتنى نيست؟
حقيقت اعجاز چيست؟
قرآن داراى چه اعجازى است كه دشمنان سعى در مشابه سازى آن دارند؟
تحدى يعنى چه؟ آيا تحدى قبل از قرآن در ميان عرب معمول بوده است؟
مراحل و اقسام تحدى را در قرآن بررسى نماييد.
علل غيبت امام زمان(عج)چيست؟
انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى چه نقشى دارد؟
اين كه مى گويند « دوران ظهور حضرت ولى عصر (عج) زمان تكامل جامعه ى بشرى است» يعنى چه؟
آيا آيين زرتشت جزو اديان الهى است؟
اصول اعتقادى و عملى زرتشت چيست؟
چه انحرافاتى در آيين زرتشت پديد آمده است؟
چرا ائمه ى ديگر همانند امام على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)با حكام زمان خويش برخورد نظامى نكردند؟
علت صلح و سازش امام حسن(عليه السلام) با معاويه چه بود؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه، با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟
آيا امام سجاد(عليه السلام) در قيام هاى زمان خود شركت داشته است؟ اگر جواب منفى است چرا؟
چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟
آيا بين مشروعيت سياسى و مشروعيت فقهى تمايز وجود دارد؟ و به تعبيرى آيا فقه مى تواند متكفل بيان مشروعيت سياسى باشد؟
جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها چگونه است، مفهوم اين نظريه چيست و آيا دليلى بر آن وجود دارد؟
آيا مسئله ى بيعت با امامان(عليهم السلام) مخالف نظريه ى الهى بودن مشروعيت نيست؟
مبانى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلام و غير اسلامى چيست؟
مراد از نظارت استصوابى چيست و چرا نظارت شوراى نگهبان استصوابى است؟
آيا نظارت استصوابى در كشورهاى ديگر مشابه دارد؟
نظريه ى ماركس درباره ى انتظار بشر از دين چيست و چه اشكالاتى بر آن وارد است؟
آيا نظارت استصوابى با اصل حاكميت مردم منافات ندارد؟
مجله ى صباح با دربرگيرى محورهاى تازه اى، گام ديگرى را در راستاى پاسخ به پرسش هاى دينى برمى دارد و اميد دارد با توجه و استقبال خوانندگان عزيز، روز به روز بر غناى خويش بيفزايد. در اين شماره، موضوعات متنوعى مورد بررسى قرار گرفته كه به شرح ذيل است: 1. نقد انديشه: در اين قسمت ديدگاه ماركس در باب انتظارات بشر از دين مورد بررسى و ارزيابى قرار گرفته و كاستى هاى آن آشكار شده است. 2. مشاوره و تربيت: در اين قسمت در زمينه ى ارزش هاى دينى و جوانان و اهميت ارزش هاى دينى و لزوم توجه والدين و مسؤولان به چگونگى استفاده از ابزارهاى اطلاع رسانى تأكيد مى شود; هم چنين پرسش و پاسخ هايى در زمينه ى ديدگاه اسلام درباره ى روابط دختر و پسر، چگونگى متعادل نمودن روابط جوانان، تأثير روابط نامشروع در روحيه و ايمان جوانان و راه حل جلوگيرى از روابط نامشروع ارائه شده است. 3. دين پژوهى: در اين قسمت به نقد و بررسى سكولاريسم ـ به معناى كنار گذاشتن دين از حوزه ى عمومى و زندگى اجتماعى ـ و نيز ديدگاه اسلام درباره ى سكولاريسم، معناى سكولاريسم و تفاوت آن با سكولاريزاسيون، تاريخچه و عوامل پيدايش آن، مبانى و اركان سكولاريسم و دليل مردود شمردن حقوق سكولار پرداخته مى شود. 4. قرآن و تفسير: در اين قسمت به پرسش هايى در زمينه ى چيستى اعجاز، ابعاد اعجاز قرآن، چيستى تحدى و تاريخچه ى آن و مراحل و اقسام تحدّى قرآن و نيز بر بى همتايى و موفقيت قرآن در تحدّى اشاره شده است. 5. كلام: در قسمت كلام نيز موضوع مهدويت با ارائه ى پرسش هايى در زمينه ى علل غيبت امام زمان(عج)، نقش انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى و ابعاد تكاملى جامعه ى بشرى در دوران حاكميت امام زمان(عج) مورد بررسى قرار گرفته و بر نقش سازنده ى مهدويت در جامعه تأكيد گرديده است. 6. اديان: با توجه به ضرورت آشنايى با اديان ـ خصوصاً در جهانى كه به واسطه ى گسترش ارتباطات، انسان ها را به يكديگر نزديك تر مى كند ـ در اين بخش به معرفى دين زرتشت پرداخته شده و به پرسش هايى هم چون الهى بودن زرتشت، اصول اعتقادى و عملى آن و انحرافات پديد آمده در زرتشت پاسخ داده شده است. 7. تاريخ: با توجه به اسوه بودن معصومين: براى مسلمانان، ضرورت ترسيم سيره ى آنها در زندگى اجتماعى، خصوصاً در جهان معاصر موجب گرديد تا در اين قسمت به پاسخ پرسش هايى در اين باره پرداخته شود. پرسش هايى مانند: چرا ائمه ى ديگر مانند على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)قاطع برخورد نكردند؟ چرا امام حسن(عليه السلام) صلح كرد؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟ آيا امام سجاد در قيام هاى زمان خود شركت داشته اند؟ چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟ 8. سياست: در اين بخش مسأله ى مهمّ مشروعيت در قالب پرسش و پاسخ هايى هم چون: تفاوت مشروعيت فلسفى با مشروعيت جامعه شناختى، تفاوت مشروعيت سياسى با مشروعيت فقهى، جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها، سازگارى مسأله ى بيعت با امامان، نظريه ى الهى بودن مشروعيت و بررسى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلامى و غير اسلامى، مورد بررسى و تبيين قرار گرفته است. 9. حقوق: در اين قسمت، مسأله ى نظارت استصوابى (تاريخچه ى آن در دين، وجود آن در كشورهاى ديگر و سازگارى آن با اصل حاكميت مردم) مورد بررسى قرار گرفته است. 10. اينترنت: در اين قسمت پايگاه اطلاع رسانى فقه اسلامى معرفى گرديده است. مطالب و مقالات مجله كه در فرايند خود مورد ارزيابى كارشناسان، اعضاء هيات تحريريه و نظارت سردبير و مدير مسؤول قرار مى گيرد در اين شماره از نظارت و اشراف حضرت آيت الله معرفت نيز (در بخش هاى قرآن و تفسير، دين پژوهى، اديان و مذاهب و مشاوره و تربيت) و حضرت آيت الله مؤمن (در بخش هاى كلام و سياست) و حضرت حجت الاسلام والمسلمين يوسفى غروى (در بخش تاريخ) بهره مند گرديده است.      
 
امیرالمؤمنین علی سلام الله عليه :

«فاقَةُ الكَريمِ أحسَنُ مِن غَناءِ اللَّئيمِ؛»

«تنگدستىِ انسان بزرگوار نيكوتر از توانگرىِ فرد خسيس و فرومايه.»

غرر الحكم، ۶۵۸۶

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185