تعداد بازدیدها:2889
Share/Save/Bookmark
چرا برخى انسان‏ها ناقص آفريده شده‏ اند؟ آيا تقصيرى داشته‏ اند؟
صباح شماره 1 > نویسنده : مرکز مطالعات وپاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم؛ گروه كلام و فلسفه اسلامي کد: 344

براساس آيات قرآن، آفرينش انسان بر مبناى نيكى وخير است. همه‏ى افراد بشر با خلقت نيكوى الهى، آفريده شده‏اند وهيچ گونه خلقت بدى در كار نيست؛ زيرا او نيكوست وجز با نيكى، به بندگان خويش احسان نمى‏كند. چنان‏كه درباره‏‌ى آفرينش انسان‏ها مى‌‏فرمايد:
لَقَد خَلَقنا الانسانَ فى اَحْسَنِ تَقويم.(P (012) . تين، 5. P)
ما انسان را به بهترين شكل آفريديم.
هم‏چنين مى‌‏فرمايد:
الّذى اَحسَنَ كُلّ شَى‏ء خَلَقه.(P (112) . سجده، 7. P)
او هر چيزى را به نيكوترين گونه آفريده است.
در نظام احسن آفرينش، با آن همه لطف ومهر وبزرگوارى كه از آفريدگار هستى، سراغ داريم چرا كسى ناقص شود واز نعمت‏ها محروم گردد؟ خدا كه فياض مطلق است، چرا بايد فيض ولطفش را از كسى دريغ كند؟ نعمت‏هاى الهى، عمومى است. اگر اين نعمت‏ها به كسى نمى‏رسد، بايد ديد عيب كار از كجاست وچه عواملى سبب اين گرفتارى شده است؟ در اين جهان‏بينى، خلقت بد وفطرت ناروا معنا ندارد.
خداوند همه‏ى بدبختى‏ها وزشتى‏ها را از جانب خود انسان مى‏داند ومى‏فرمايد:
ما أَصابَكَ مِن حَسَنَةٍ فَمِنَ‏اللَّه وَما أصابَكَ مِن سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكْ.(p (212) . نساء، 97. p)
هر احسان ونيكى كه به تو مى‏رسد، از جانب خداست وهر بدى وزشتى كه به تو مى‏رسد، از تو وعمل توست.
از مجموع آيات بالا به دست مى‏آيد كه اصل در آفرينش انسان، بى‏عيب ونقص بودن است واگر انسانى از كمالاتى محروم است، وجود او، استثنايى است كه بر قانون آفرينش وارد شده است. هم‏چنين نشان مى‏دهد كه همه‏ى بدى‏ها، پليدى‏ها، نقص‏ها وصفات زشت وناهنجارى‏ها از خود انسان است.
دليل استثناها از ديدگاه اسلام
براساس روايات اسلامى وره‏آورد دانش بشرى، بخش مهمى از اين كاستى‏ها به ناآگاهى والدين از وظايف خود درباره‏ى همسران، شيوه‏ى‏آميزش، روش پرورش فرزندان وتغذيه‏ى مادران هنگام باردارى، مصرف الكل، مواد مخدر وسيگار، آميزش‏هاى حرام ووراثت، مربوط مى‏شود. اينك به اختصار به برخى از اين عوامل اشاره مى‏كنيم:
الف) سوء تغذيه
احاديث اسلامى، سوء تغذيه را مايه‏ى پيدايش كمبودها دانسته وتغذيه‏ى مناسب را عامل پيش‏گيرى مى‏‌پندارند. رسول خداصلَّى الله عليه وآله وسلَّم ‏فرمود:
أطعِموا نساءَكم اَلحَوامِلَ اللُّبان فَاَنَّهُ يَزيد فى عقلِ الصبي(P (312) . سفينةالبحار، ج 7، باب اللّام، ص 075. P)
به همسران باردار خود «كندر» بدهيد؛ زيرا كندر در افزايش خرد بچه مؤثر است.
علوم روز نيز به طور گسترده بر اين مسأله تأكيد دارد كه سوءتغذيه به بيمارى ونقص كودك مى‏انجامد. در ذيل، نمونه‏‌هايى را مى‏آوريم:
1- يكى از پزشكان اروپا، آمار جامعى از نطفه‌‏هايى منتشر كرده است كه در اول سال مسيحى منعقد مى‏شود. اين پزشك اروپايى مى‏نويسد:
به طور كلى 08% اشخاص ناقص الخلقه ومعلول، محصول شب اول ژانويه است؛ زيرا در اين شب، مسيحيان عيد بزرگى دارند كه در آن، به عيش ونوش مى‏پردازند وبيش از حدّ متعارف، مشروب‏خوارى مى‏كنند، به گونه‏اى كه بيمار مى‏شوند.(P (412) . اعجاز خوراكى‏ها، دكتر غياث الدين جزايرى، تهران، انتشارات كتاب‏هاى پرستو، 5431ش، ص 412. P)
2- سوء تغذيه سبب كم هوشى مى‏‌شود. كاهش عمومى هوش و نيروى عقل، از مصرف الكل و غذاى اعتياد آور ريشه مى‏‌گيرد. براساس يك آمار رسمى، 08% از كودكان ناقص الخلقه‏‌ى جهان و كودكانى كه به نقصان رشد مغزى، عصبى و جسمى دچار هستند، در دوران باردارى مادران‏شان، درست تغذيه نشده‌‏اند.(p (512) . مسؤوليت تربيت، محمد دشتى، قم، نشر امام على‌‏عليه السَّلام، 8631 ش، چ 6، ص 78، به نقل از: بهداشت جسمى و روانى كودك، ص 26. p)
3- فرزندان مادران سيگارى در دوران تحصيل، از ديگر كودكان هم سن خود عقب مانده‌‏ترند. اين عقب ماندگى به مقدار سيگار مصرفى مادر در دوران باردارى بستگى دارد؛ زيرا سيگار سبب كم شدن سلول‏هاى مغزى كودك مى‏گردد.(P (612) . همان، ص 88، به نقل از: مكتب اسلام، سال 51، ش 6. P)
دكتر «ملوين كنزلى» كه سال‏هاى زيادى را به پژوهش در زمينه‌ى الكليسم گذرانده است، در كنگره‏ى جهانى «مبارزه با الكل و الكليسم» در واشنگتن گفت: «پژوهش‏هاى گسترده‏اى كه در زمينه‏‌ى مصرف الكل شده است، نشان مى‌‏دهد كه مشروبات الكلى حتى به ميزان بسيار كم، به آسيب‏هاى مغزى و اختلال در كار سلول‏هاى مغزى مى‌‏انجامد».(P (712) . دكتر براى همه، اسماعيل اژدرى، تهران، چاپ اقبال، 4731، چ 93، صص 64-74. P)
خلاصه، براساس پژوهش‏ها، سوء تغذيه، آثار زير را در پى خواهد داشت: سقط جنين، نارس و ناقص به دنيا آمدن بچه‏ها، مرگ بچه در رحم مادر، كمبود وزن و قد بچه.(p (812) . تعاليم بهداشتى اسلام، صفدر صانعى، مشهد، انتشارات كتاب‏فروشى جهان، ص 801. p)
ب) وراثت
اسلام با محترم شمردن اصل وراثت، آن را تأييد كرده است. هرچند علم «ژنتيك» در غرب، دانش نوظهورى است، ولى قانون وراثت به صورت كلى، در قرآن و احاديث اسلامى آمده است.
رسول خدا ص فرمود:
اُنظُر فى أَى شى‏ءٍ تَضَعُ وَلَدَكَ فَاِنَّ العِرْقَ دَسّاسٌ
بنگر نطفه‏ى خود را در چه محلى مستقر مى‏كنى؛ زيرا اخلاق اجداد و پدران به فرزندان به ارث مى‏رسد.(P (912) . شرح نهج‏البلاغه، ابن ابى الحديد، قم، كتاب‏خانه‏ى آيت اللَّه مرعشى، 02 ج در 01 مجلد، 4041ق، ج 21، ص 611. P)
امام صادق‏عليه السَّلام فرمود:
انّ اللَّه تَباركَ و تَعالى اِذا أَرادَ ان يخْلُقَ خَلْقاً جَمَعَ كُلَّ صُوَرَةٍ بينهُ و بَينَ الى آدم‏عليه السَّلام ثُمّ على صورة أحدِهِم فلا يَقُولَنّ احدٌ هذا لا يُشَبِّهُنى و لا يُشَبِّهُ شيئاً مِن آبائى.
وقتى خدا بخواهد انسانى را بيافريند، صورت‏هايى را كه ميان او و پدران او تا حضرت آدم، وجود دارد، گرد مى‏آورد و او را به شكل يكى از آن صورت‏ها مى‏آفريند. كسى نبايد بگويد اين فرزند به من يا به يكى از پدران من شباهت ندارد و اعتراض كند.(P (022) . من لا يحضره الفقيه، ج 3، ص 484، ح 9074. P)
هم‏چنين مى‏فرمايد:
لا تنكحوا القرابة القريبة فانِّ الولد يخلق ضاويا.
با خويشاوندان نزديك ازدواج نكنيد؛ زيرا ميوه‏ى چنين ازدواجى، ناتوانى و لاغرى فرزندان شما خواهد بود.(P (122) . المحجة البيضاء، محمد محسن فيض كاشانى، انتشارات المكتبة الشفيعى، ج 3، ص 49. P)
پزشكان بيمارى‏هاى روحى ثابت كرده‏اند كه 66% كودكان مبتلا به بيمارى روحى، بيمارى‏شان را از مادران خود به ارث برده‏اند.(p (222) . مسؤوليت تربيت، ص 98، به نقل از: روزنامه‌‏ى اطلاعات، شماره 55301. p)
دكتر الكسيس كارل؛ فيزيولوژيست، جرّاح و زيست شناس معروف فرانسوى در اين باره مى‏گويد:
هيچ‏كس نبايد با افرادى كه آثار عيوب ارثى دارند، زناشويى كند. تقريباً همه‏‌ى بدبختى‌‏هاى آدمى به نقص ساختمان عفونى و روانى و عوامل ارثى مربوط است. در حقيقت، كسانى كه بار گرانى از ديوانگى و ضعف عقل و سرطان ارثى به دوش دارند، بايد از زناشويى خوددارى كنند.(P (322) . انسان موجودى ناشناخته، آلكسيس كارل، برگردان: پرويز دبيرى، اصفهان، انتشارات تأييد، 8431 ش، چ 5، ص 213. P)
ج) آداب آميزش
آميزش زن و مرد، پاسخ گويى به يك درخواست فطرى است. هرچند اين كار، يك عمل طبيعى و غريزى است، ولى در اسلام، آدابى(P (422) . حليةالمتقين، علامه محمد باقر مجلسى، تهران، كتاب‏فروشى اسلاميه، چاپ افست، فصل 3، 4 و 5. P) براى آن بيان شده كه سرپيچى از آن مايه‏ى تباهى فرزند مى‏شود. در اين‏جا ممكن است اين پرسش مطرح شود كه پدر و مادر خبر نداشتند كه فلان عمل در فلان شرايط، آثار منفى بر روى نوزاد مى‌‏گذارد. پس تقصير كودك چيست؟
پاسخ آن است كه دانستن يا ندانستن پدر و مادر در خاصيت طبيعى اشيا اثرى ندارد. ما اگر ندانيم كه در فلان رشته‏ى سيم، برق است و به آن دست بزنيم، برق ما را مى‏كشد. برق درنگ نمى‏كند تا ببيند اگر ما بى اطلاعيم، به ما كار نداشته باشد. اگر كسى ظرف شرابى را به خيال آب بخورد، مست خواهد شد؛ زيرا مست شدن از آثار طبيعى شراب است. خواه به خيال آب بخورد يا چيزى ديگر. بنابراين، بى‏تقصيرى پدر و مادر به معناى آن است كه گناه عمدى نكرده‏اند، ولى آثار طبيعى وضعى هم‏چنان بر جاى خود محفوظ است.(P (522) . اصول عقايد، محسن قرائتى، نشر سازمان تبليغات اسلامى، چ 4، ص 79. P)
باز پرسش ديگرى مطرح است و آن اين‏كه اگر پدر و مادر كوتاهى كردند، گناه كودك چيست؟ در پاسخ مى‏توان گفت: هم خدا منزّه است و هم كودك بى‏تقصير. مقصر اصلى، پدر و مادر هستند، ولى نارحتى آن بر دوش كودك است و اين مخصوص نوزاد نيست. در همه‏‌ى ظلم‏هاى موجود در جهان، تقصير از ظالم است، ولى ناراحتى و رنج ستم بر دوش مظلوم مى‏افتد. اگر من سنگى به سوى شما پرتاب كردم و پيشانى شما شكست، نه شما گناه‏كاريد، نه خدا. گناه از من است كه سنگ زده‏ام، ولى سختى اين گناه را شما تحمل مى‏كنيد. بنابراين، اين پرسش مانند پرسش درباره‏ى ديگر ظلم‏هاست كه: ظالمان تقصير كرده‏اند، گناه مظلومان چيست؟ مى‏پرسيم: اگر شما خمير شور يا تلخى را نزد نانوا ببريد و او نان شور يا تلخ به شما بدهد، آيا نانوا را ظالم مى‏دانيد؟
در ادامه بايد گفت: تأثير علل و اسباب طبيعى، يك امر قهرى است و به اراده و خواست ما تعلق ندارد.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
بالندگى انديشه و تناسب پيشرفت‏ه‌اى معرفتى با نيازهاى فكرى زمان به ويژه در عرصه‏‌هاى دينى از نشانه‏‌ها و شاخص‏ه‌اى مهم حيات اجتماعى و دينى جامعه و انديشمندان دينى است. انديشمندان و فقيهان مسلمان به ويژه دانش پژوهان حوزه‏‌هاى علميه پيوسته در راستاى پاسخ‏گويى به چنين نيازهايى از هيچ كوششى فروگذار نكرده‏اند كه برگه‏‌هاى زرين زندگى اين بزرگان و عملكرد حوزه‏‌هاى علميه در تاريخ بهترين گواه بر اين گونه تلاش‏‌ها است. نمونه‏‌ى برجسته‏‌ى چنين كوشش‏‌هايى انقلاب اسلامى ايران است. در فضاى ظلمانى جهان معاصر و در حالى كه هيچ اميدى به تحقق حكومتى اسلامى حتى از سوى دوستداران حكومت دينى نبود، با رهبرى حضرت امام خمينى رضوان اللَّه عليه، پشتيبانى انديشمندان مسلمان و روشن‏گرى‏‌هاى مردمى حوزه‏‌هاى علميه، انقلاب اسلامى به ثمر رسيد. اتحاد امام و امت اسلامى چنان جلوه‏اى زيبا از همبستگى و وحدت در عرصه‏‌ى جهانى ترسيم كرده كه هنوز خاطره‏ى دل‏پذير آن در ذهن حق‏جويان جهان پابرجا است. بر شمردن گام‏‌هايى كه انديشمندان اسلام و حوزه‏‌هاى علميه در تحقق اسلام ناب و برپايى جامعه‏‌ى اسلامى برداشته‏‌اند، در اين گفتار كوتاه، امكان‏پذير نيست. در اين ميان، براى نمونه به فلسفه‏‌ى پيدايش «مركز مطالعات و پژوهش‏هاى فرهنگى حوزه‏‌ى علميه» بسنده مى‏‌شود. با پيروزى انقلاب اسلامى، مردم مسلمان با دين بيشتر آشنا گشتند و در روشن‏گرى‏‌هاى روحانيت، جوياى آگاهى‏‌هاى دينى جديدترى شدند. همچنين با روى كارآمدن حاكميّت دينى، مردم با جنبه‏‌هاى اجتماعى اسلام روبه‏‌رو گرديدند. از اين رو، علاقه‏‌مندى آنان براى آشنايى با ديگر جنبه‏‌هاى فراموش شده‏‌ى اسلام افزايش يافت. در اين ميان، حق ستيزان و كسانى كه نمى‏‌توانند نور خدا را در جامعه و جهان تحمل كنند، در فعاليتى سازمان يافته و گسترده، به مبارزه با انقلاب اسلامى و در صورت وجود بسترهاى مناسب، به اسلام‏زدايى پرداختند. آنان در اين راستا از هيچ كارى كوتاهى نكردند. اقدام نظامى مانند: حمله‏‌ى عراق به ايران و تهاجم فرهنگى مانند: ترويج فرهنگ برهنگى و بى‏‌بندو بارى و تهاجم فكرى مانند: گسترش دادن آموزه‏‌هاى تكثرگرايى، تساهل منشى و انسان محورى، نمونه‏‌هايى از اين حركت سازمان يافته است. تأثيرپذيرى پاره‏اى از روشن‏فكران و عناد ورزى و فرصت‏ طلبى برخى عوامل داخلى نيز بر گستره و شتاب تهاجم دشمن به انقلاب اسلامى و مكتب اسلام افزوده است. بدين ترتيب، فضايى شبهه‏‌ آلود و گمراه كننده پديد آمده است، به گونه‏‌اى كه امت اسلامى به ويژه جوانان با وجود علاقه‏‌مندى ذاتى آنان به معارف دينى، گرفتار پرسش‏ها و شبهه‏‌هايى شده‏‌اند كه هر روز بر گستره و ژرفاى آن‏ها افزوده مى‏‌شود. چنين عواملى سبب گرديد حوزه‏‌ى علميه در فعاليتى برنامه‏‌ريزى شده و روزآمد به راه‏‌اندازى مركزى به نام «مركز مطالعات و پژوهش‏هاى فرهنگى حوزه‏‌ى علميه» بپردازد. هدف اين مركز گسترش فرهنگ اسلامى و پاسخ‏گويى به شبهه‏‌ها و پرسش‏هاى دينى قشرهاى گوناگون جامعه (نوجوانان، جوانان، دانشجويان، استادان دانشگاه‏ها، طلاب و فضلا و...) است. اين مركز براى دست‏يابى به اين هدف مقدس و ضرورى، فعاليت‏هاى چندى را آغاز كرده كه راه‏‌اندازى مجله «صباح» از جمله‏‌ى اين فعاليت‏هاست. «صباح» با همكارى و همراهى «مركز پژوهش‏هاى صدا و سيما» به عرصه‏‌ى انديشه و فرهنگ دينى گام نهاده، و در حقيقت، پاسخ‏گوى شبهه‏‌ها و پرسش‏هاى مطرح در جامعه است كه با بيانى روشن، علمى، به روز و فشرده به همراه استدلال‏هاى مورد نياز به پيش‏گاه علاقه‏‌مندان عرضه مى‏‌شود. اميد آن‏كه پيشنهادها، انتقادها و همراهى مخاطبان حقيقت‏جو و دلسوز به شكوفايى و رشد روزافزون «صباح» بي‌انجامد.
 
امام حسن عليه السلام:

مَنِ اتَّكَلَ عَلى حُسنِ الاِختيارِ مِنَ اللّهِ لَهُ لَم يَتَمَنَّ أنَّهُ في غَيرِ الحالِ الَّتِي

هر كس به حُسن اختيار خدا براى او اعتماد كند، آرزو نمی‌کند كه در حالتى جز آنچه خدا برايش اختيار كرده است، باشد.

 

تحف العقول، ص ۱۶۹

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185