تعداد بازدیدها:1248
Share/Save/Bookmark
چرا ائمه ى ديگر همانند امام على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)با حكام زمان خويش برخورد نظامى نكردند؟
صباح 7-8 > نویسنده : كاظم شيخ الاسلام زاده کد: 212

در پاسخ اين سوال بايد موقعيت حساس زمان تك تك ائمه را در نظر گرفت; چون امام على(عليه السلام)در زمان امامت خود دو دوره داشت: دوره ى اول كه حق خلافت از او غصب شده بود و بيست و پنج سال خانه نشين بود و هيچ برخورد جدى اى با حكام زمان خويش نداشت و حتى در مواردى با آنان در حد تأمين مصالح عالى جامعه ى اسلامى همكارى مى كرد; مانند ارائه ى مشاوره به خليفه ى دوم هنگام فتح ايران[1] و نيز قضاوت هاى ايشان در زمان خليفه ى دوم و ميانجى گرى بين شورشيان و عثمان در زمان محاصره ى خانه ى او توسط شورشيان;[2] و تنها در دوره ى دوم و در زمان حكومت خود با عهدشكنان و كسانى كه بر او خروج كرده بودند، برخورد نظامى داشت.[3]
امام حسين(عليه السلام) نيز تا سال 60 هجرى، كه معاويه از دنيا رفت، برخورد نظامى نداشت. آن گاه كه شيعيان بعد از شهادت امام حسن(عليه السلام) آن حضرت را دعوت به قيام كردند، امام حسين(عليه السلام) تا مرگ معاويه آنان را به صبر و انتظار دعوت نمود و زمانى كه معاويه از دنيا رفت و اوضاع و احوال مناسبى براى قيام پيش آمد، آن حضرت قيام كرد.[4] البتّه بايد توجه داشت كه قيام آن حضرت، قيامى سياسى بود كه نهايتاً به برخورد نظامى منتهى شد.
پس از واقعه ى كربلا، زمينه ى قيام مثل قيام امام حسين(عليه السلام) نبود; لذا ائمه ى اطهار بيش تر به تربيت و پرورش نيروهاى مكتبى پرداختند و پايه هاى فقهى و اعتقادى جامعه ى شيعه را محكم كردند و در مكتب آن ها فقيهان و متكلمان و صاحبان علوم و فنون مختلف تربيت شدند.
بعد از رحلت رسول خدا و پيش آمدن جريان سقيفه و ناديده گرفتن سفارش هاى پيامبر درباره ى جانشينى خود و جريان غدير، دو جريان سياسى مهم به وجود آمد كه منشأ پيدياش فرقه هاى اسلامى گرديد و شقاقى مستمر بين امت اسلام پديد آورد. كسانى كه در رأس اين دو جريان بودند عبارتند از:
1. امان و حجج الهى (استمرار نبوت).
2. حاكمان مستبد و دين گريز كه خود را خليفه رسول خدا مى ناميدند.
حاكمان همواره امامان را در طول تاريخ اسلام تا آغاز غيبت كبرى زير نظر قرار داده، آنان را رقباى اصلى در رسيدن به قدرت تلقى نمودند. ائمه براى ايفاى نقش الهى خود و در مقابل انحرافات، مواضع مختلفى اتخاذ كردند تا نور هدايت و شمع الهى همواره در مزين روشن بماند; ازاين رو، مى توان دوران امامت را به چند مرحله ى حساس تقسيم كرد كه هر يك از اين دوره ها ره آورد و ثمرات ويژه اى را در طول تاريخ اسلام به وجود آوردند تا براى هميشه اصل و اساس دين در بربر انحرافات مختلف مصون بماند.
دوره ى اول: از ويژگى هاى اين دوره مواجه شدن با انحرافات و بدعت هاى خلفاى اولين است كه بعد از سقيفه تا پايان خلافت خليفه ى سوم زمينه پيدايش آنها فراهم مى شد. شعار اصلى و محورى اين دوره حفظ اصل و اساس اسلام با تكيه بر وحدت مسلمين بود كه على(عليه السلام) علاوه بر مبارزه با انحرافات، با تحمل اين دوره ى طولانى اين نقش مهم را ايفا كرد و در دوره ى خلافت كوتاه مدتش اين جهت گيرى، با مبارزه يشديد وجنگ ها و نصايح و تبليغ استمرار يافت.[5]
امام حسن(عليه السلام) همين مصالح عاليه را با صلح خود دنبال نمود و امام حسين(عليه السلام) مبارزه ى وسيع خود را با جهاد و افشاگرى و شهادت خود استمرار بخشيد و امام چهارم دستاوردهاى مكتب عاشورا را كه عصاره ى تلاش امام على و امام حسن(عليهم السلام) بود با روش خاص خود كه تربيت شاگردان و دعا و مناجات بود پاسدارى نمود.[6]
دوره ى اول: مى توان اين مرحله را مرحله ى مواجهه با انحراف حكام و يا رويارويى با بدعتها و انحرافات نام گذارى نمود. سقيفه و روح قبيله گرىِ حاكم بر آن، امام برحق را از خلافت دور نگاه داشت و اين گونه بر امت اسلامى رقم زده شد كه درست پس از وفات رسول اكرم(صلى الله عليه وآله) با تحمل حكومتى منحرف به سر برد. ائمه در اين مرحله، به شكل اساسى روياروى انحراف حكام ايستادند و وحدت امت اسلامى را حفظ نمودند.
سرانجام ائمه بين سلطه ى حاكم و منصب خلافت، فرق گذاشتند، و انحراف حكام را از مكتب الهى اسلام جدا نمودند; بدين ترتيب تفاوت بين دو نوع خط مشى، يعنى: 1. حكومت و حكام غاصب; 2. امامت و حجت حق را متمايز نمودند. پرداختن به دستاوردهاى اين مرحله از وظايف چهار امام اول بوده است.
دوره ى دوم: در اين دوره، ائمه با انحراف علما و مكاتب فقهى منحرف روبه رو گشتند و با مشخص نمودن نشانه هاى اسلام راستين و معرفى اهل آن، به مقابله با انحراف پرداختند. مرحله ى جديد با تلاش امام باقر(عليه السلام) و امام صادق(عليه السلام) و امام كاظم(عليه السلام)حول محور ترسيم مشخصات شيعه، به طور مفصل شكل گرفت.[7] هدف اصلى مرحله ى دوم، آشكار نمودن هر چه بيش تر احكام تشيع و مقررات آن و وسعت بخشيدن معارف آن بود. از اين دوره مى توان به دوره ى تقيّه و آغاز فعاليت هاى فرهنگى و عمق و غنابخشيدن به دين ياد كرده، مبارزه با تهاجمات فرهنگى مختلف و شبهات دينى و تربيت شاگردان در علوم مختلف و فرستادن آنها به نقاط گوناگون براى مبارزه با تهاجمات فرهنگى مكتب هاى مختلف كلامى و فقهى كه از نهضت هاى فكرى مختلف به انديشه مسلمانان مى تاخت. محصول مهم اين دوره تأسيس دانشگاه مذهبى شيعه است كه حوزه هاى دينى وعلمى استمرار آن حركت عظيم فرهنگى است.[8]
دوره ى سوم: اين مرحله، مرحله ى گسترش فعاليت هاى سياسى و پايگاه هاى مردمى و رشد علمى آن ها در ضمن خط انقلابى مكتب و فرستادن نمايندگان در جهان اسلام و نظم بخشيدن به خطوط افراد خاص امت بود.
آغازگر اين مرحله امام رضا(عليه السلام) بود. به طورى كه در اين مرحله، كميت شيعه و پايگاه هاى مردمى در سطحى قرار گرفت كه نزديك بود زمام حكومتى و جو سياسى را به دست گيرد; تا جايى كه خطر جدى براى حكام شد و شيعيان در جهان اسلام افزايش يافتند. ائمه ى اطهار(عليهم السلام) در اين مرحله در دو جهت تلاش مى كردند: 1. برنامه ريزى فكرى و رشد آگاهى عقيدتى و گسترش فرهنگ مكتبى; 2. بيدارسازى و به حركت درآوردن روحيه ى انقلابى امت.[9]
دوره ى چهارم: در اين مرحله شاهد توجه اهل بيت به اداره ى پايگاه مردمى و حمايت از موجوديت و تربيت آن ها به عنوان پيشگامان مؤمن، و طليعه دارانى با ايمان در مقابل تلاش هاى حكومت ظالمانه براى عزل امام و رهبرى از صحنه ى سياسى و اجتماعى، و رسيدگى به تمامى تحركات و فعاليت هاى ايشان. در اين دوره، سخت گيرى هايى كينه توزانه، و بيش از حد در مبارزه با امام محمد تقى (جواد)، و امام على النقى (هادى) و امام حسن عسگرى(عليهم السلام) اعمال مى شد و اين سخت گيرى ها يكى از دلايل اصلى حادثه ى غيبت حضرت صاحب الزمان(عج) است.[10] يكى از نتايج مهم اين دوره ايجاد نهاد وكالت و نيابت در تمام نقاط جهان اسلام است. كه در دوره غيبت صغرى تكامل يافت و مقدمه اى شد براى دوره ى غيبت كبرى كه دوره ى وكالت و نيابت عامه جاى نيابت خاصه را گرفت و به شكل گيرى نهاد مرجعيت شيعه منجر شد و تا دوران ظهور، حفظ و پاسدارى از دين به عهده ى مرجعيت و علماى شيعه نهاده شد.[11]
دوره ى پنجم: آن هم مرحله ى ظهور قائم آل محمد(صلى الله عليه وآله) است كه زمين را پر از عدل و داد خواهد كرد و بساط ظلم و جور را برخواهد چيد.


[1]. ابن اعثم كوفى، الفتوح، چ اول، تهران، انقلاب اسلامى، 1372، ص 226، 354، 416 ـ 425 و 442.
[2]. علامه امينى، الغدير، ج 6 و 7، چ چهارم و دوم، تهران، اسلاميه، سالهاى 68 و 66، صفحات 327 و 180 ـ 181.
[3]. ابن اعثم، همان، ص 425 و 442.
[4]. شيخ مفيد، الارشاد، ج 2، چ اول، قم، آل البيت، 1413، ص 32.
[5]. نهج البلاغه، خطبه 3 و 90 و 236; و شهيد مطهرى، سيرى در سيره ى ائمه، چ هفتم، تهران، صدرا، 71، ص 22 الى 54; و سيد حسين محمد جعفرى، تشيع در مسير تاريخ، چ هفتم، تهران، دفتر نشرفرهنگ اسلامى، 73، ص 35 و 41; وقوع غدير از مسلمات انكارناپذير شمرده شده است.
[6]. شهيد مطهرى، همان، ص 63 ـ 108 و ص 109 ـ 114; و شيخ راضى آل ياسين، صلح امام حسن، ترجمه سيد على خامنه اى، (تهران: انتشارات آسيا، چ يازدهم، 1365)، ص 339 و 353.
[7]. عادل اديب، نقش امامان معصوم در حيات اسلام، (دفتر نشر اسلامى)، ص 65 ـ 68، با تلخيص.
[8]. سيد حسين محمد جعفرى، تشيع در مسير تاريخ، ص 344، 304، 349 و 350 ـ 360; و محمد تقى مدرس، امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى، چ سوم، مشهد آستان قدس رضوى، 72، ص 171; و شهيد مطهرى، سيرى درسيره ى ائمه اطهار، چ هفتم،تهران، صدرا، 71، ص 144 الى 165.
[9]. همان، ص 70 ـ 76.
[10]. همان، ص 80 ـ 90.
[11]. مهدى پيشوائى، سيره ى پيشوايان، (قم: موسسه امام صادق، 74، چ دوم)، ص 632.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
ارزش چيست و آيا ارزش دينى چيزى خارج از معناى مطلق ارزش است؟
چگونه مى توانيم از عناصر رسانه‌اىنظير:كتب،مجلّات،مجموعه‌ى مطبوعات،صداوسيما، ويدئووماهواره‌ واينترنت،خوب استفاده كنيم واگرخطرسازندچه‌طورجوانان وفرزندانمان راازخطرآن‌ها نجات دهيم؟
نظر اسلام درباره ى روابط دختر و پسر (صحبت كردن، دوستى هاى خيابانى، رابطه ى تلفنى) چيست؟
براي متعادل نمودن روابط دوستانه‌ي افراطي بين جوانان(همجنسان) چه بايد كرد؟
براى جلوگيرى از روابط نامشروع چه راه حلّى پيشنهاد مى شود؟
سابقه ى تاريخى و عوامل پيدايش سكولاريسم چيست؟
مبانى و اركان سكولاريسم چيست و آيا اسلام با سكولاريسم سازگار است؟
عناصر ارزش هاى دينى كدام اند، چگونه مى توان به آن شناخت پيدا كرد و چه امورى اين ارزش ها را درديد ما تبديل به ضد ارزش مى كند و يا به عكس، و در اين زمينه چه خطراتى ما را تهديد مى كند؟
وظيفه ى مسئولان در قبال ارزش هاى جامعه ى اسلامى چيست؟
روابط نامشروع چه تأثيرى در روحيه و ايمان و اعتقادات جوانان دارد؟
سكولاريسم به چه معناست و با سكولاريزاسيون چه تفاوتى دارد؟
چرا حقوق سكولار پذيرفتنى نيست؟
حقيقت اعجاز چيست؟
قرآن داراى چه اعجازى است كه دشمنان سعى در مشابه سازى آن دارند؟
تحدى يعنى چه؟ آيا تحدى قبل از قرآن در ميان عرب معمول بوده است؟
مراحل و اقسام تحدى را در قرآن بررسى نماييد.
علل غيبت امام زمان(عج)چيست؟
انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى چه نقشى دارد؟
اين كه مى گويند « دوران ظهور حضرت ولى عصر (عج) زمان تكامل جامعه ى بشرى است» يعنى چه؟
آيا آيين زرتشت جزو اديان الهى است؟
اصول اعتقادى و عملى زرتشت چيست؟
چه انحرافاتى در آيين زرتشت پديد آمده است؟
چرا ائمه ى ديگر همانند امام على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)با حكام زمان خويش برخورد نظامى نكردند؟
علت صلح و سازش امام حسن(عليه السلام) با معاويه چه بود؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه، با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟
آيا امام سجاد(عليه السلام) در قيام هاى زمان خود شركت داشته است؟ اگر جواب منفى است چرا؟
چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟
آيا بين مشروعيت سياسى و مشروعيت فقهى تمايز وجود دارد؟ و به تعبيرى آيا فقه مى تواند متكفل بيان مشروعيت سياسى باشد؟
جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها چگونه است، مفهوم اين نظريه چيست و آيا دليلى بر آن وجود دارد؟
آيا مسئله ى بيعت با امامان(عليهم السلام) مخالف نظريه ى الهى بودن مشروعيت نيست؟
مبانى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلام و غير اسلامى چيست؟
مراد از نظارت استصوابى چيست و چرا نظارت شوراى نگهبان استصوابى است؟
آيا نظارت استصوابى در كشورهاى ديگر مشابه دارد؟
نظريه ى ماركس درباره ى انتظار بشر از دين چيست و چه اشكالاتى بر آن وارد است؟
آيا نظارت استصوابى با اصل حاكميت مردم منافات ندارد؟
مجله ى صباح با دربرگيرى محورهاى تازه اى، گام ديگرى را در راستاى پاسخ به پرسش هاى دينى برمى دارد و اميد دارد با توجه و استقبال خوانندگان عزيز، روز به روز بر غناى خويش بيفزايد. در اين شماره، موضوعات متنوعى مورد بررسى قرار گرفته كه به شرح ذيل است: 1. نقد انديشه: در اين قسمت ديدگاه ماركس در باب انتظارات بشر از دين مورد بررسى و ارزيابى قرار گرفته و كاستى هاى آن آشكار شده است. 2. مشاوره و تربيت: در اين قسمت در زمينه ى ارزش هاى دينى و جوانان و اهميت ارزش هاى دينى و لزوم توجه والدين و مسؤولان به چگونگى استفاده از ابزارهاى اطلاع رسانى تأكيد مى شود; هم چنين پرسش و پاسخ هايى در زمينه ى ديدگاه اسلام درباره ى روابط دختر و پسر، چگونگى متعادل نمودن روابط جوانان، تأثير روابط نامشروع در روحيه و ايمان جوانان و راه حل جلوگيرى از روابط نامشروع ارائه شده است. 3. دين پژوهى: در اين قسمت به نقد و بررسى سكولاريسم ـ به معناى كنار گذاشتن دين از حوزه ى عمومى و زندگى اجتماعى ـ و نيز ديدگاه اسلام درباره ى سكولاريسم، معناى سكولاريسم و تفاوت آن با سكولاريزاسيون، تاريخچه و عوامل پيدايش آن، مبانى و اركان سكولاريسم و دليل مردود شمردن حقوق سكولار پرداخته مى شود. 4. قرآن و تفسير: در اين قسمت به پرسش هايى در زمينه ى چيستى اعجاز، ابعاد اعجاز قرآن، چيستى تحدى و تاريخچه ى آن و مراحل و اقسام تحدّى قرآن و نيز بر بى همتايى و موفقيت قرآن در تحدّى اشاره شده است. 5. كلام: در قسمت كلام نيز موضوع مهدويت با ارائه ى پرسش هايى در زمينه ى علل غيبت امام زمان(عج)، نقش انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى و ابعاد تكاملى جامعه ى بشرى در دوران حاكميت امام زمان(عج) مورد بررسى قرار گرفته و بر نقش سازنده ى مهدويت در جامعه تأكيد گرديده است. 6. اديان: با توجه به ضرورت آشنايى با اديان ـ خصوصاً در جهانى كه به واسطه ى گسترش ارتباطات، انسان ها را به يكديگر نزديك تر مى كند ـ در اين بخش به معرفى دين زرتشت پرداخته شده و به پرسش هايى هم چون الهى بودن زرتشت، اصول اعتقادى و عملى آن و انحرافات پديد آمده در زرتشت پاسخ داده شده است. 7. تاريخ: با توجه به اسوه بودن معصومين: براى مسلمانان، ضرورت ترسيم سيره ى آنها در زندگى اجتماعى، خصوصاً در جهان معاصر موجب گرديد تا در اين قسمت به پاسخ پرسش هايى در اين باره پرداخته شود. پرسش هايى مانند: چرا ائمه ى ديگر مانند على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)قاطع برخورد نكردند؟ چرا امام حسن(عليه السلام) صلح كرد؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟ آيا امام سجاد در قيام هاى زمان خود شركت داشته اند؟ چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟ 8. سياست: در اين بخش مسأله ى مهمّ مشروعيت در قالب پرسش و پاسخ هايى هم چون: تفاوت مشروعيت فلسفى با مشروعيت جامعه شناختى، تفاوت مشروعيت سياسى با مشروعيت فقهى، جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها، سازگارى مسأله ى بيعت با امامان، نظريه ى الهى بودن مشروعيت و بررسى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلامى و غير اسلامى، مورد بررسى و تبيين قرار گرفته است. 9. حقوق: در اين قسمت، مسأله ى نظارت استصوابى (تاريخچه ى آن در دين، وجود آن در كشورهاى ديگر و سازگارى آن با اصل حاكميت مردم) مورد بررسى قرار گرفته است. 10. اينترنت: در اين قسمت پايگاه اطلاع رسانى فقه اسلامى معرفى گرديده است. مطالب و مقالات مجله كه در فرايند خود مورد ارزيابى كارشناسان، اعضاء هيات تحريريه و نظارت سردبير و مدير مسؤول قرار مى گيرد در اين شماره از نظارت و اشراف حضرت آيت الله معرفت نيز (در بخش هاى قرآن و تفسير، دين پژوهى، اديان و مذاهب و مشاوره و تربيت) و حضرت آيت الله مؤمن (در بخش هاى كلام و سياست) و حضرت حجت الاسلام والمسلمين يوسفى غروى (در بخش تاريخ) بهره مند گرديده است.      
 
امام حسن عليه السلام:

مَنِ اتَّكَلَ عَلى حُسنِ الاِختيارِ مِنَ اللّهِ لَهُ لَم يَتَمَنَّ أنَّهُ في غَيرِ الحالِ الَّتِي

هر كس به حُسن اختيار خدا براى او اعتماد كند، آرزو نمی‌کند كه در حالتى جز آنچه خدا برايش اختيار كرده است، باشد.

 

تحف العقول، ص ۱۶۹

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185