تعداد بازدیدها:1332
Share/Save/Bookmark
سابقه ى تاريخى و عوامل پيدايش سكولاريسم چيست؟
صباح 7-8 > نویسنده : سيد محمد على داعى نژاد کد: 199

در تاريخ غرب مجموعه اى از عوامل فكرى، دينى، رفتارى و اجتماعى موجب پيدايش سكولاريسم شد كه در ذيل به توضيح و تبيين اين عوامل مى پردازيم:
1. عامل دينى: مسيحيّت
تأكيد انجيل و مفسّران آن بر جدايى دين و دنيا، از جمله دين و سياست، و نيز فقدان برنامه و قوانين مورد نياز اجتماع در انجيل و تعاليم كليسا، از مهم ترين عوامل زمينه ساز سكولاريزم در غرب به شمار مى رود. در ذيل به شواهد اين مطلب اشاره مى كنيم:
الف) آموزه ى جدايى دين از دنيا و سياست، در انجيل:
1. حضرت عيسى در پاسخ به سؤال پيلاطس كه آيا تو پادشاه يهود هستى؟ فرمود: پادشاهى من از اين جهان نيست[1].
2. در انجيل آمده است:
عيسى چون دانست كه مى خواهند بيايند او را به زور پادشاه كنند، باز تنها به كوه برآمد[2].
ب) آموزه ى جدايى دين از دنيا و سياست در كلام پيروان مسيح (عليه السلام):
كلازيوس، پاپ سده ى پنجم مى گويد:
عيسى مسيح از آن جا كه از ضعف و نقيصه ى انسانى آگاه بود، براى نجات پيروان خود طرحى بزرگ و عالى ابتكار كرد. وى اقتدارات و وظايف شاهان را از آن مذهب جدا كرد و به هر كدام از اين دو مرجع، آنچه را سازگار و مناسب با شئونش بود محول ساخت ... به هيچ بشرى اين امتياز داده نشد كه در آن واحد، صاحب هر دوى آنها (و در نتيجه داراى قدرتى برين) شود[3].
ج) فقدان برنامه و قوانين مورد نياز اجتماع در انجيل و تعاليم كليسا:
يكى از نشانه هاى دخالت دين در امور دنيوى و سياست، وجود قوانين مورد نياز است و حال آن كه چنين قوانينى در مسيحيّت وجود ندارد و حتى شريعت تورات كه تا نيمه ى قرن اوّل ميلادى مورد التزام و عمل مسيحيان بود، در سال پنجاه ميلادى توسط شوراى مسيحيان اورشليم نسخ شد و ديگر، مسيحيان خود را ملتزم به آن ندانستند[4]. پروفسور لطفى لونيان مى گويد:
مسيح هيچ وقت براى اجتماعات، قانون هاى موقّتى كه مشتمل بر پاره اى از اوامر و نواهى باشد، تدوين و تنظيم نفرمود[5].
و م. ميلر، مورخ معاصر نيز مى گويد:
خداوند مسيح، شريعتى چون شريعت موسى (عليه السلام)، كه در هر جزئى نيز تكليفى از براى ما معين كند، برقرار نفرموده و قوانينى از تقسيم ارث و عقوبت مجرمان يا امور ديگر سياسى، كه به مقتضيات هر دوره تغييرپذير است، وضع ننموده است[6].
اسلام در سه جهتِ گفته شده برخلاف مسيحيت است:
اولاً، قرآن و سنت، به صراحت، آموزه ى جدايى دين از سياست را نفى مى كنند و يكى از مهم ترين اهداف پيامبران را مبارزه با ستمگران و ايجاد جامعه ى عدالت محور در پرتو كتاب الهى مى دانند[7].
ثانياً، دانشمندان و علماى اسلام در طول تاريخ، پرداختن به دنيا و سياست را از شئون دين، و تحقق آن را از وظايف خود مى دانستند و هرگاه مجالى براى حاكميت اسلام فراهم مى شد به تنظيم مسائل دنيا و اجراى شريعت و حدود الهى در جامعه و سياست اقدام مى نمودند.
ثالثاً، اسلام پرداختن به دنيا و سياست را جزو اهداف خويش شمرده[8]و تعاليم و قوانين مورد نياز انسان ها را در عرصه هاى سياست، اقتصاد، مديريت، فرهنگ، حقوق و ... ارائه كرده است.
2. عامل رفتارى: عملكرد كليسا
پاره اى از عملكردهاى نامطلوب كليسا، در فاصله گرفتن مردم از دين و فراهم شدن بستر مناسب براى پيروزى علم گرايان و روشن فكران، تأثير به سزايى داشت. كليسا از جهت اخلاقى، اقتصادى و فرهنگى رفتارهاى ناشايستى از خود بروز داد و نتيجه ى آنها همان است كه در سال 1372 رؤساى ديرهاى كولونى اعلام داشتند:
كليساى روم چنان بى حيثيت شده كه آيين كاتوليك در اين نواحى جداً به خطر افتاده است[9].
ويل دورانت مى نويسد:
با تشكيل دادگاه هاى تفتيش عقايد از سال 1480 ـ 1488، 8800 تن سوخته و 96494 تن محكوم به كيفرهاى مختلف شدند و از سال 1480 ـ 1808، 31912 تن سوخته و 291450 تن محكوم شدند[10].
نهرو درباره ى تأثير اختلاف پاپ ها در باب منصب پاپى مى نويسد:
جنگ و نزاع ناپيدا ميان پاپ ها، در مردم اروپا تأثير بسيارى به جا گذاشت. وقتى مردم مى ديدند كسانى كه خود را جانشين و مظهر خداوند در روى زمين مى نامند چنين رفتارى دارند، طبعاً درباره ى تقدّس و درستى و جدى بودن حرف هايشان به ترديد مى افتادند[11].
بازرس ويژه ى پاپ درباره ى اوضاع كشيشان مى نويسد:
بسيارى از راهبان قمار مى بازند، لب به لعن و نفرين مى آلايند، در قهوه خانه ها مى لولند، قداره مى بندند، مال مى اندوزند، زنا مى كنند و چون باده خواران عياش زندگى مى گذرانند[12].
قديس برنارد دنيو مى گويد:
بسيارى از مردم چون پستى و فرومايگى زندگى راهبان و زاهدان و راهبه ها و كشيشان دنيادوست را مى بينند، يكه مى خورند و چه بسا ايمانشان را از دست مى دهند[13].
راسل، دانشمند بزرگ غرب مى نويسد:
اگر قدرت اخلاقى كليسا از داخل و خارج به فساد كشانده نشده بود، هرگز مهاجمين، واجد نيروى لازم براى غلبه بر كليسا نبودند و قطعاً مغلوب مى شدند[14].
هم چنين ويل دورانت مى گويد:
نفرت و تحقير مردم نسبت به روحانيونِ فاسد، در اين ارتداد و از دين برگشتگى بزرگ، عامل كوچكى نبود[15].
عامل دوم نيز در جهان اسلام وجود ندارد و علت آن اين است كه تعاليم عقلانى و صحيح اسلام و مكانيسم ها و برنامه هاى موجود در اسلام، هم چون وجوب امر به معروف و نهى از منكر و پرهيز از فساد و ثروت اندوزى و ستمگرى، چنان زمينه اى را براى مسلمانان فراهم نموده است كه كسى نتواند به نام اسلام و دين بر مردم ستم روا دارد و به مال اندوزى و فساد بپردازد. تاريخ اسلام شاهد است كه حاكميّت هاى دروغينى كه خود را به اسلام منسوب مى نمودند دوام نمى يافتند و مردم، در پرتو تعاليم اسلامى، حاكميّت حق را از ناحق تشخيص مى دادند و امروزه نيز پشتيبانى ميليونى مردم از علماى اسلام به جهت تلاش آنها در راستاى حاكميّت خدا و تحقّق تعاليم اسلام و عدالت اجتماعى است.
3. عامل فكرى
شكسته شدن منزلت معرفتى مسيحيت به وسيله ى آموزه هاى تحريف شده، مايه ى روگردانى دانشمندان از مسيحيّت و روى آوردن به علم و عقل گرديد و پاسخ گو نبودن كليسا به شبهات وارده، عامل بى اعتبارى مسيحيّت در بين مردم شد.
روشن شدن بطلان برخى تعاليم مسيحيت، مانند مركزيت زمين، و وجود پاره اى از آموزه هاى خردستيز در انجيل، مانند تثليث، و ظهور انديشه هاى نو در مسيحيّت، بسترى را فراهم نمود كه اعتبار تعاليم مسيحيّت را از بين برد و چنان شد كه آنچه به معيار علم و عقل درنمى آمد كنار نهاده شد و امور علمى و عقلى اعتبار يافت; از باب نمونه، ايان باربور درباره ى تأثير آموزه ى گناه فطرى، كه از جمله آموزه هاى مسيحيّت است، مى گويد:
اختلاف بر سر گناه نخستين در فرانسه به جدايى كامل دين و فلسفه انجاميد و غرابت اين آموزه با تكامل علوم تجربى و زيست شناختى، مخصوصاً با فرضيه ى داروين، به اوج خود رسيد[16].
حقّانيّت تعاليم اسلام و مصونيّت آن از تحريف، موجب گرديد تا در جهان اسلام عامل فكرى، يعنى علم گرايى و عقل گرايى، نتواند در تحقّق سكولاريزم و جدا كردن دين از دنيا موفق گردد.
4. عامل اجتماعى
رشد صنعتى و زندگى شهرى و تحوّل در شيوه هاى فردى و اجتماعى و ورود تكنولوژى در زواياى زندگى، روحيه ى علم گرايى مردم را تقويت كرد و چنان شد كه حل تمام مشكلات را از علم توقّع داشتند. نظريه ها و تبيين هاى راجع به روند كلى در جهت دنياگرايى، نشان مى دهند كه در درجه ى اول، اين فراگرد با ميزان صنعتى شدن و شهرى شدن ارتباطى آشكار دارد.
آنچه بيان شد مهم ترين عواملى بودند كه در تحقّق سكولاريزاسيون و تثبيت ايدئولوژى سكولاريسم مؤثّر بوده اند. بى اعتبارى مسيحيت و مخالفت آن با دستاوردهاى علمى و رشد صنعت و تكنولوژى، هم زمان با رشد علم گرايى، موجب شد تا مردم تصوّر كنند كه دين با علم مخالف است و تعاليم دينى مانعى بر سر راه صنعت و تكنولوژى است، حال آن كه حقّانيّت تعاليم اسلام و منزلت والاى علم در اين دين و برنامه هاى زندگى ساز اسلام نشان مى دهد كه اسلام، عامل پيشرفت هاى علمى و صنعتى و عقلانيّت است و علت انحطاط جوامع مسلمين، سستى خود مسلمانان است.
رشيد رضا مؤلف تفسير المنار در اين باره مى نويسد:
علماى علم الاجتماع و سياست مداران و مورخان اسلامى و غيراسلامى اتفاق دارند تنها عاملى كه در برهه اى از زمان به عرب ها (مسلمانان)، در همه ى زمينه هاى فرهنگى و اجتماعى و روحى نيرو بخشيد و آنان را در پيشرفت فرهنگ و تمدن انسانى كمك كرد و با هم متّحد ساخت، اسلام بود و بس. طبعاً روگردانى از اسلام و يا داشتن مسماى اسلام، نتيجه اى جز خوارى و ذلّت نخواهد داشت[17].


[1]. يوحنا، باب 19، آيه 36.
[2]. ر. ك: باب 6، آيه 15.
[3]. مايكل ب، فاستر، خداوندان انديشه ى سياسى، (تهران: امير كبير، 1376)، ج 2، ص 401.
[4]. محمود راميار، بخشى از نبوّت اسرائيلى و مسيحى، (قم: انتشارات در راه حق، 1352)، ص 196.
[5]. لونيان لطفى، مذهب و متجددين، (تهران: ترجمه و نشر نور جهان، 1339)، ص 13.
[6]. و. م. ميلر، تاريخ كليساى قديم در اروپا و ايران، ترجمه ى على نخستين، (تهران: 1931 م)، ص 29.
[7]. ر.ك: حديد: 25.
[8]. ر.ك: حديد: 25.
[9]. حسن قدردان قراملكى، سكولاريزم در مسيحيت و اسلام، (قم: دفتر تبليغات اسلامى حوزه ى علميه، چ 1، 1379)، ص 69.
[10]. ويل دورانت، تاريخ تمدن، ج 18 (اصلاح دينى)، ص 360.
[11]. جواهر لعل نهرو، نگاهى به تاريخ جهان، ترجمه ى محمود تفضلى، (تهران: اميركبير، 1343)، ج 1، ص 501.
[12]. ويل دورانت، همان، ج 5، (رنسانس)، ص 62.
[13]. همان، ج 6، ص 19.
[14]. راسل، قدرت، ترجمه ى هوشنگ منتصرى، (تهران: مؤسسه مطبوعاتى عطايى، بى تا)، ص 14.
[15]. ويل دورانت، همان، ج 6، ص 29.
[16]. ايان باربور، علم و دين، ترجمه ى بهاء الدين خرمشاهى، (تهران: نشر دانشگاهى، 1362)، ص 125.
[17]. رشيد رضا، مقدمه ى كتاب الاعتصام.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
ارزش چيست و آيا ارزش دينى چيزى خارج از معناى مطلق ارزش است؟
چگونه مى توانيم از عناصر رسانه‌اىنظير:كتب،مجلّات،مجموعه‌ى مطبوعات،صداوسيما، ويدئووماهواره‌ واينترنت،خوب استفاده كنيم واگرخطرسازندچه‌طورجوانان وفرزندانمان راازخطرآن‌ها نجات دهيم؟
نظر اسلام درباره ى روابط دختر و پسر (صحبت كردن، دوستى هاى خيابانى، رابطه ى تلفنى) چيست؟
براي متعادل نمودن روابط دوستانه‌ي افراطي بين جوانان(همجنسان) چه بايد كرد؟
براى جلوگيرى از روابط نامشروع چه راه حلّى پيشنهاد مى شود؟
سابقه ى تاريخى و عوامل پيدايش سكولاريسم چيست؟
مبانى و اركان سكولاريسم چيست و آيا اسلام با سكولاريسم سازگار است؟
عناصر ارزش هاى دينى كدام اند، چگونه مى توان به آن شناخت پيدا كرد و چه امورى اين ارزش ها را درديد ما تبديل به ضد ارزش مى كند و يا به عكس، و در اين زمينه چه خطراتى ما را تهديد مى كند؟
وظيفه ى مسئولان در قبال ارزش هاى جامعه ى اسلامى چيست؟
روابط نامشروع چه تأثيرى در روحيه و ايمان و اعتقادات جوانان دارد؟
سكولاريسم به چه معناست و با سكولاريزاسيون چه تفاوتى دارد؟
چرا حقوق سكولار پذيرفتنى نيست؟
حقيقت اعجاز چيست؟
قرآن داراى چه اعجازى است كه دشمنان سعى در مشابه سازى آن دارند؟
تحدى يعنى چه؟ آيا تحدى قبل از قرآن در ميان عرب معمول بوده است؟
مراحل و اقسام تحدى را در قرآن بررسى نماييد.
علل غيبت امام زمان(عج)چيست؟
انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى چه نقشى دارد؟
اين كه مى گويند « دوران ظهور حضرت ولى عصر (عج) زمان تكامل جامعه ى بشرى است» يعنى چه؟
آيا آيين زرتشت جزو اديان الهى است؟
اصول اعتقادى و عملى زرتشت چيست؟
چه انحرافاتى در آيين زرتشت پديد آمده است؟
چرا ائمه ى ديگر همانند امام على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)با حكام زمان خويش برخورد نظامى نكردند؟
علت صلح و سازش امام حسن(عليه السلام) با معاويه چه بود؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه، با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟
آيا امام سجاد(عليه السلام) در قيام هاى زمان خود شركت داشته است؟ اگر جواب منفى است چرا؟
چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟
آيا بين مشروعيت سياسى و مشروعيت فقهى تمايز وجود دارد؟ و به تعبيرى آيا فقه مى تواند متكفل بيان مشروعيت سياسى باشد؟
جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها چگونه است، مفهوم اين نظريه چيست و آيا دليلى بر آن وجود دارد؟
آيا مسئله ى بيعت با امامان(عليهم السلام) مخالف نظريه ى الهى بودن مشروعيت نيست؟
مبانى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلام و غير اسلامى چيست؟
مراد از نظارت استصوابى چيست و چرا نظارت شوراى نگهبان استصوابى است؟
آيا نظارت استصوابى در كشورهاى ديگر مشابه دارد؟
نظريه ى ماركس درباره ى انتظار بشر از دين چيست و چه اشكالاتى بر آن وارد است؟
آيا نظارت استصوابى با اصل حاكميت مردم منافات ندارد؟
مجله ى صباح با دربرگيرى محورهاى تازه اى، گام ديگرى را در راستاى پاسخ به پرسش هاى دينى برمى دارد و اميد دارد با توجه و استقبال خوانندگان عزيز، روز به روز بر غناى خويش بيفزايد. در اين شماره، موضوعات متنوعى مورد بررسى قرار گرفته كه به شرح ذيل است: 1. نقد انديشه: در اين قسمت ديدگاه ماركس در باب انتظارات بشر از دين مورد بررسى و ارزيابى قرار گرفته و كاستى هاى آن آشكار شده است. 2. مشاوره و تربيت: در اين قسمت در زمينه ى ارزش هاى دينى و جوانان و اهميت ارزش هاى دينى و لزوم توجه والدين و مسؤولان به چگونگى استفاده از ابزارهاى اطلاع رسانى تأكيد مى شود; هم چنين پرسش و پاسخ هايى در زمينه ى ديدگاه اسلام درباره ى روابط دختر و پسر، چگونگى متعادل نمودن روابط جوانان، تأثير روابط نامشروع در روحيه و ايمان جوانان و راه حل جلوگيرى از روابط نامشروع ارائه شده است. 3. دين پژوهى: در اين قسمت به نقد و بررسى سكولاريسم ـ به معناى كنار گذاشتن دين از حوزه ى عمومى و زندگى اجتماعى ـ و نيز ديدگاه اسلام درباره ى سكولاريسم، معناى سكولاريسم و تفاوت آن با سكولاريزاسيون، تاريخچه و عوامل پيدايش آن، مبانى و اركان سكولاريسم و دليل مردود شمردن حقوق سكولار پرداخته مى شود. 4. قرآن و تفسير: در اين قسمت به پرسش هايى در زمينه ى چيستى اعجاز، ابعاد اعجاز قرآن، چيستى تحدى و تاريخچه ى آن و مراحل و اقسام تحدّى قرآن و نيز بر بى همتايى و موفقيت قرآن در تحدّى اشاره شده است. 5. كلام: در قسمت كلام نيز موضوع مهدويت با ارائه ى پرسش هايى در زمينه ى علل غيبت امام زمان(عج)، نقش انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى و ابعاد تكاملى جامعه ى بشرى در دوران حاكميت امام زمان(عج) مورد بررسى قرار گرفته و بر نقش سازنده ى مهدويت در جامعه تأكيد گرديده است. 6. اديان: با توجه به ضرورت آشنايى با اديان ـ خصوصاً در جهانى كه به واسطه ى گسترش ارتباطات، انسان ها را به يكديگر نزديك تر مى كند ـ در اين بخش به معرفى دين زرتشت پرداخته شده و به پرسش هايى هم چون الهى بودن زرتشت، اصول اعتقادى و عملى آن و انحرافات پديد آمده در زرتشت پاسخ داده شده است. 7. تاريخ: با توجه به اسوه بودن معصومين: براى مسلمانان، ضرورت ترسيم سيره ى آنها در زندگى اجتماعى، خصوصاً در جهان معاصر موجب گرديد تا در اين قسمت به پاسخ پرسش هايى در اين باره پرداخته شود. پرسش هايى مانند: چرا ائمه ى ديگر مانند على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)قاطع برخورد نكردند؟ چرا امام حسن(عليه السلام) صلح كرد؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟ آيا امام سجاد در قيام هاى زمان خود شركت داشته اند؟ چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟ 8. سياست: در اين بخش مسأله ى مهمّ مشروعيت در قالب پرسش و پاسخ هايى هم چون: تفاوت مشروعيت فلسفى با مشروعيت جامعه شناختى، تفاوت مشروعيت سياسى با مشروعيت فقهى، جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها، سازگارى مسأله ى بيعت با امامان، نظريه ى الهى بودن مشروعيت و بررسى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلامى و غير اسلامى، مورد بررسى و تبيين قرار گرفته است. 9. حقوق: در اين قسمت، مسأله ى نظارت استصوابى (تاريخچه ى آن در دين، وجود آن در كشورهاى ديگر و سازگارى آن با اصل حاكميت مردم) مورد بررسى قرار گرفته است. 10. اينترنت: در اين قسمت پايگاه اطلاع رسانى فقه اسلامى معرفى گرديده است. مطالب و مقالات مجله كه در فرايند خود مورد ارزيابى كارشناسان، اعضاء هيات تحريريه و نظارت سردبير و مدير مسؤول قرار مى گيرد در اين شماره از نظارت و اشراف حضرت آيت الله معرفت نيز (در بخش هاى قرآن و تفسير، دين پژوهى، اديان و مذاهب و مشاوره و تربيت) و حضرت آيت الله مؤمن (در بخش هاى كلام و سياست) و حضرت حجت الاسلام والمسلمين يوسفى غروى (در بخش تاريخ) بهره مند گرديده است.      
 
امیرالمؤمنین علی سلام الله عليه :

«فاقَةُ الكَريمِ أحسَنُ مِن غَناءِ اللَّئيمِ؛»

«تنگدستىِ انسان بزرگوار نيكوتر از توانگرىِ فرد خسيس و فرومايه.»

غرر الحكم، ۶۵۸۶

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185