Share/Save/Bookmark
ديدگاه قرآن شريف درباره ى دموكراسى و آراء اكثريّت چيست؟
مجله صباح شماره 15-16 > نویسنده : مركز مطالعات کد: 115

تا اكثريّت را اعتقاد به هدف مشترك، به حركت در نياورد، جنبش او براى مدّعيان دموكراسى، فقط نمايشى است.
اكثريّت يعنى گروهى از افراد يك جامعه، ملّت و امّت كه تعداد آن ها ولو يك نفر بيش از نصفشان باشد; هم چنين نسبت به همه ى مردم جهان هم اطلاق مى شود مانند آن كه بگوييم اكثريّت مردم از زندگانى مرفّهى برخودار نيستند.
بعضى گفته اند: مقصود از اكثريّت قوم يا ملّتى، اكثريّت افراد نخبه ى ايشان است كه در اصطلاح عامّه، آن را اهل حلّ و عقد گويند. يعنى كسانى كه بتوانند (چه از نظر فكر و چه از نظر نفوذ و قدرت) كارى را انجام دهند يا مانع انجام آن شوند. به هر حال وقتى به موارد عمل كه قبول رأى است مراجعه كنيم، هيچ تعريف جامع و مانعى براى آن يافت نمى شود.
مدّعيان دموكراسى در تعريف آن گفته اند[1] هر كس واجد شرايط رأى دادن باشد از افراد اكثريّت است و صاحب يك رأى. در اين مورد ميان استاد دانشگاه و فرد بى سواد فرقى نيست.
شرايط هم غالباً عبارت اند از: بلوغ، تابعيت و نداشتن سابقه ى محكوميّت، با حدودى كه براى آن ها معيّن كرده اند.
اگر جامعه شناسانى كه به دموكراسى اعتقاد دارند چنين استدلال كنند كه چون تشخيص مقدار صلاحيّت هر فرد ممكن نيست، پس جامعه ملزم به پذيرفتن اين طرح است، قابل قبول خواهد بود، امّا مانع از بررسى علمى ارزش هاى افراد جامعه نيست.
بنابراين، انديشمندان بايد بدانند كه:
اولا: جامعه ى در راه پيشرفت و تكامل را نبايد براى رسيدن به رشد كافى، به حال تعطيل گذارند، بلكه بايد همه ى چرخ هاى آن، از آن جمله، اتّكا بر اكثريّت، را به كار اندازند.
ثانياً: اين گونه اتّكاى الزامى، هميشه كافى نبوده، بلكه بايد با تمام قوا رشد اكثريّت را تأمين كنند تا فهم سياسى در مصالح جامعه، همگانى گردد.
در قرآن شريف، جامعه از نظر ارزش و حقانيت افراد مورد بررسى قرار گرفته است كه به بخشى از آيات مربوط به آن اشاره مى كنيم، امّا گذشته از آن كه معناى به كار بردن اكثريّت در راه مصالح جامعه، در قرآن نيامده، پيمبران مأمور بوده اند تا بدون دقت در محاسبه ى ارزش ها، مردم را در راه مقاصد انسانى به كار برند كه همين رويّه است كه رشد و تكامل را به آنها تفهيم مى كند.
مجموع اين مطالب در ضمن بيان آيات خواهد آمد.
(قُلْ لا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَ الطَّيِّبُ وَ لَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ فَاتَّقُوا اللّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ);[2] بگو (اى محمد) پليد و پاك، با هم يكسان نيستند، و هر چند فزونى ناپاك ها، تو را به شگفتى اندازد. پس اى خردمندان، از (مخالفت با) خداوند بترسيد شايد رستگار شويد.
هشدار عجيبى است براى خردمندان، تا از ناپاك ها و پليدها و نيرو و زرق و برق آن ها، جا نخورند و از راه راست منحرف نشوند و بدانند كه زياد بودن عدد و نيروى ظاهرى آن ها، دليل حقانيّت و پايدارى آن ها نيست. هميشه به ياد خداوند باشند و از او بترسند، (نه از غير او) تا بر دين حقّ پايدار شوند و رستگار گردند.
بايد توجه داشت كه عقب افتادگى ملّت ها، تنها از زيادى پليدان و پليدى ها نيست، بلكه از علايق جاهلان به ظواهر ايشان هم هست كه در عقايد و آراى خود متزلزل شده، زير دست و دنباله رو ايشان مى گردند.
(وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاّ يَخْرُصُونَ);[3] و اگر از بيش تر كسانى كه روى زمين هستند اطاعت كنى، تو را از راه خداوند گمراه مى كنند، زيرا آنها فقط از گمان پيروى مى كنند و تخمين و حدس (واهى) مى زنند.
بيش تر مردم چنانند كه پيروى از آنها موجب گمراهى انسان مى شود; زيرا آنها تابع گمان و تخمين و حدسيّات اند و فهم حقيقت نمى كنند، يا براى فهم آن بى تفاوت اند و به دنبال اميال خويش، اعتقادى ناپايدار به دست مى آورند، و رأى صائب ندارند. انسان بايد رأى خود را بر محك دين و دانش و عقل بزند و در تشخيص، مستقل باشد.
پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: «اِستَفْتِ قَلْبِكَ ولَوْ اَفتاكَ الْمفتون; از دل خود فتوا خواه، هر چند فتوا دهندگان براى تو فتوا دهند.» اين حديث شريف، انسان را از استفتا و سؤال و مشورت از اهل فنّ منع نمى كند، بلكه تعليم مى دهد كه فهمى را تحصيل كن كه منجر به تشخيص مصلحت گردد.
(وَ ما وَجَدْنا لِأَكْثَرِهِمْ مِنْ عَهْد وَ إِنْ وَجَدْنا أَكْثَرَهُمْ لَفاسِقِينَ);[4] و نيافتيم براى اكثر ايشان (خلق) عهد و پيمانى، و همانا بيشتر ايشان را فاسق و بدكار يافتيم.
(وَ ما أَكْثَرُ النّاسِ وَ لَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ);[5] بيش تر مردم مؤمن نيستند، هر چند تو بر ايمان ايشان حريص باشى (و دلت بخواهد آن ها مؤمن باشند).
در اين جا مى بينيم با آن كه خداوند تصريح مى كند، كه بيش تر مردم بى ايمانند، امّا پيامبر(صلى الله عليه وآله) آن را دليل ترك دعوت و تبليغ همه ى خلق قرار نمى دهند و پيوسته به فرمان خداوند، به تبليغ مى پردازد.
وقتى بيش تر افراد جامعه اى نسبت به هدف الهى، ايمان راسخ داشت و در راه آن فداكارى كرد، محاسبه ى فهم سياسى اكثريّت جامعه ى مؤمن به هدف صحيح بوده و بايد در راه رسيدن به آن متّفقاً فداكارى نمايند.
وقتى جامعه، حاضر و آماده بود، فهم تفصيلى و منطقى او در آن مورد لازم نيست; هر چند بايد هميشه در تكامل فهم او كوشش كامل به عمل آيد.[6]


[1]. سيد على كمالى دزفولى، همان، ص 385 ـ 386.
[2]. سوره ى مائده، آيه ى 100.
[3]. سوره ى انعام، آيه ى 116.
[4]. سوره ى اعراف، آيه ى 101.
[5]. سوره ى يوسف، آيه ى 102.
[6]. سيد على كمالى دزفولى، همان، ص 417 ـ 420.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
آيا مصونيّت قرآن شريف از انواع تحريف، قابل اثبات است؟
ديدگاه قرآن شريف درباره ى دموكراسى و آراء اكثريّت چيست؟
چه نقدهاى كلى بر دين هندوئيسم وارد است؟
مبناى حقوق بشر غربى چيست و چرا با اسلام سازگارى ندارد؟
ارتباط نهضت آزادى با كشورهاى خارجى به چه نحو بوده است؟
تفاوت هاى مهم تجربه ى دينى و وحى كدام اند؟
در فرهنگ قرآن «آزادى» چگونه قابل تبيين است، حدود و گستره ى آن را بيان نماييد؟
چه رابطه اى بين اعمال دنيوى انسان و نتايج اُخروى آن (ثواب و عقاب) وجود دارد؟
اعمال محدود انسان در دنيا چگونه با نتايج نامحدود اُخروى سازگارى دارد؟
علل گرايش به مدل هاى غربى چيست؟
راهكارهاى جلوگيرى از گرايش به مدل هاى بيگانه چيست؟
آيا آيين هندو مى تواند برنامه اى براى زندگى انسان ارائه دهد؟
برخى قايل اند كه فساد و ظلم، سبب نزديك تر شدن ظهور مى شود; آيا اين سخن درست است كه قبل از ظهور نبايد هيچ گونه حركت اصلاحى انجام داد و يا دست به قيام زد، تا ظلم و فساد همه جا را فراگيرد و ظهور حضرت مهدى(عليه السلام) نزديك تر گردد؟
آيا اسلام، نظام دموكراسى را قبول دارد؟
با توجه به اين كه مفاهيم حقوق بشر مربوط به عصر حاضر است، آيا مى توان آنها را از كتاب و سنت كه مربوط به عصر سابق اند، اصطياد نمود؟
شرايط فرهنگى، سياسى و اقتصادى ايران در صدر اسلام چگونه بود و آيا حمله ى مسلمانان به ايران ريشه ى سلطه طلبى و استعمارگرى داشته است؟
نهضت آزادى از آغاز تأسيس تاكنون چه انشعاباتى داشته است؟
تجربه دينى چيست؟ مهم ترين ديدگاه ها درباره ى حقيقت و چيستى آن را بررسى نماييد؟
آيا گسترش اسلام در ايران به زور شمشير بود يا از طريق ابزارهاى فرهنگى؟
معرفى سايت انديشه قم
سخن سردبير در جامعه ى اسلامى مباحث قرآنى به لحاظ جايگاه مهم آن از اهميت بسزايى برخوردار است از جمله موضوعات مهم در زمينه ى قرآن پژوهى مسئله ى عدم تحريف قرآن، آزادى و دموكراسى از ديدگاه قرآن مى باشد كه در بخش قرآن و تفسير از نگاه عالم جليل القدر مرحوم حاج سيد على كمالى دزفولى بدان پرداخته شده است. لازم است ارتحال قرآن پژوه معاصر، عالم جليل القدر، مفسر عالى مقام، مؤلف محقق، حضرت حاج سيد على كمالى دزفولى را به جامعه ى علمى و پژوهشى كشور و ارادتمندان معارف اسلامى و قرآنى تسليت مى گوييم. اين عالم وارسته در سه دهه ى اخير با مطالعه و تحقيق مداوم در حوزه ى علوم اسلامى و علوم قرآنى، آثار ارزشمندى هم چون قانون تفسير، قرآن، ثقل اكبر، عرفان و سلوك اسلامى و.. را به رشته ى تحرير درآورده است. نتايج اخروى در حيات متدينان از اهميت بسزايى برخوردار است در بخش كلام رابطه ى اعمال دنيوى و نتايج اخروى و چرايى جزاى نامحدود در مقابل اعمال محدود انسان مورد بررسى قرار گرفته است. مد و مدگرايى يكى از مسائل مهم اجتماعى است كه امروزه در اين باره سؤالات متعددى هم چون علل گرايش به مدل هاى غربى و چگونگى راهكارهاى مقابله با آن مطرح گرديده است. در بخش تربيت ضمن تبيين مفاهيم مد و مدل و اقسام مد (مثبت و منفى) به اين پرسش ها پاسخ گفته شده است. در بخش اديان و مذاهب به تبيين هندوئيسم و ضعف ها و ناكارآمدى هاى آن در مقايسه با اديان توحيدى مانند اسلام اشاره شده است. برخى امر به معروف و نهى از منكر و نيز قيام عليه ستم و انقلاب را با شرايط ظهور حضرت مهدى(عج) ناسازگار دانسته اند و با برداشتى سطحى از برخى روايات ادعا نموده اند كه چون از شرايط ظهور، گستردگى ظلم در جهان است، لذا براى تسريع آن نبايد از فراگيرى ستم و فساد جلوگيرى كرد. در بخش مهدويت با تبيين اين روايات اشكالات اين ادعا ذكر شده است، مانند اين كه روايات مذكور در بيان نشانه هاى ظهورند نه زمينه و شرط و سبب ظهور. در بخش حقوق به اصول و مبانى حقوق بشر و علت ناسازگارى آن با اسلام و در بخش سياست به مسئله ى دموكراسى و تبيين مفهوم آن و نيز رابطه ى اسلام و دموكراسى پرداخته شده است. در بخش تاريخ اسلام مسئله ى چگونگى گسترش اسلام در ايران و شرايط فرهنگى، سياسى، اقتصادى ايران در صدر اسلام و در بخش تاريخ معاصر، جريان سياسى نهضت آزادى و چگونگى شكل گيرى اين جريان سياسى و ارتباط آن با كشورهاى خارجى مورد بررسى قرار گرفته است. ماهيت تجربه ى دينى و تفاوت آن با وحى كه هم در عرصه ى قرآن پژوهى مطرح است و هم در حوزه ى دين پژوهى، از مسائل مهم فلسفه ى دين به شمار مى آيد. در بخش دين پژوهى ضمن تبيين ماهيت تجربه ى دينى و وحى، به تفاوت هاى اين دو نيز اشاره شده است. و سرانجام در بخش اينترنت به معرفى پايگاه انديشه ى قم وابسته به مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه پرداخته شده است. مطالب و مقالات مجله; علاوه بر آن كه در فرايند خود، مورد ارزيابى كارشناسان و اعضاى هيأت تحريريه و نظارت سردبير و مدير مسئول قرار مى گيرد، از نظارت و اشراف حضرت آيت الله معرفت نيز بهره مند گرديده است.
 
امام رضا سلام الله عليه :

«إنَّ الأَرضَ لا تَخلو مِن أن يَكونَ فيها إمامٌ مِنّا؛»

«زمين از اين كه امامى از ما داشته باشد، خالى نمى‌ماند.»

دانشنامه امام مهدی (عج): ج 1 ص 216

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185