تعداد بازدیدها:1428
Share/Save/Bookmark
اين كه مى گويند « دوران ظهور حضرت ولى عصر (عج) زمان تكامل جامعه ى بشرى است» يعنى چه؟
صباح 7-8 > نویسنده : سيد هبت الله صدرالسادات زاده کد: 208

يكى از خواست هاى بنيادين بشر خسته ى امروز، يافتن دورنمايى از آينده اى روشن و پراميد است كه از بدو پيدايش انسان و هبوط حضرت آدم تاكنون، بشارت فرا رسيدن آن داده شده است; آينده اى درخشان كه شكوه و عظمت آن دل هاى مالامال از انتظار و شوق را مدهوش خود كرده و همين جذابيت، بستر طرح پرسش هاى گوناگونى درباره ى آن شده است. يكى از اين پرسش ها درباره ى چگونگى و ابعاد تكامل بشرى در آن دوران طلايى است.
براى يافتن پاسخى مناسب، نخست لازم است تصوير روشنى از واژه ى تكامل داشته باشيم. بايد توجه داشت هر موجودى زمينه ها و استعدادهاى وصول به فعليت هايى را دارد كه متناسب با آن و سازگار با طبيعت و سرشت و استعدادهاى درونى اش هستند; از اين رو كمال هر چيز عبارت است از: «رسيدن شىء به فعليت و وضعيتى كه با آن ملايم و سازگار باشد.»[1] بنابراين، تكامل بشر و جامعه ى بشرى به معناى شكوفا شدن و به فعليت رسيدن همه ى امكان ها و استعدادها و ظرفيت هاى آن است. از طرفى بايد توجه داشت كه بشر و جامعه ى بشرى داراى استعدادهاى متعدد و متنوعى است كه تكامل حقيقى، با شكوفايى و به فعليت رسيدن همه ى آنها تحقق مى يابد. از آن جا كه بشر موجودى دوبعدى است، برخى از اين استعدادها و در نتيجه، برخى از اين ابعاد تكامل، ناظر به زندگى مادى و برخى ديگر، ناظر به بعد معنوى و اخلاقى بشر است; از اين رو، تكامل حقيقى بشر، كه وعده ى تحقق آن در عصر ظهور داده شده است، همه ى جنبه هاى حيات بشرى را در برمى گيرد و پاسخ گوى همه ى نيازها و خواسته هاى وى، چه در دايره ى امور معنوى و چه در قلمرو امور مادى خواهد بود. در اين مقاله مى كوشيم تا دورنمايى از مهم ترين ابعاد تكامل جامعه ى بشرى در آن عصر طلايى را به كمك احاديث و روايات به دست آوريم.
1. تكامل فكرى
در زمان ظهور و برپايى دولت كريمه ى امام زمان(عج) سطح انديشه و فكر مردم به نحو چشم گيرى بالا مى رود. امام باقر(عليه السلام) در اين باره مى فرمايند:
اذا قام قائمنا وضع الله يده على رئوس العباد فجمع بها عقولهم و كملت به احلامهم;[2] وقتى كه قائم ما قيام مى كند، خدا دست لطفش را بر سر بندگان مى نهد و بدين وسيله عقل هاى پراكنده ى آنها را جمع مى كند و انديشه ى آنان را به حد كمال مى رساند.
2. رشد معنويت و اخلاق
يكى ديگر از جنبه هاى تكامل بشرى در عصر موعود را مى توان در وادى معنويت و اخلاق جست وجو كرد. متأسفانه در دنياى كنونى در كنار توسعه ى صنايع و علوم، شاهد روند نزولى سير بشريت در حوزه ى اخلاق بوده ايم، اما در آن دوران طلايى، رشد جنبه هاى مختلف حيات بشرى، چه مادى و چه معنوى، متوازن خواهد بود. امام حسن(عليه السلام)مى فرمايد:
خداوند در آخرالزمان مهدى را برمى انگيزد و كسى از منحرفان و فاسدان نيست، مگر اين كه اصلاح گردد.[3]
حضرت اميرالمؤمنين(عليه السلام) از رخت بربستن بدى ها و ناراحتى ها و جاى گزين شدن خير و نيكى به جاى آن در اين دوران خبر مى دهد[4] و در جاى ديگر مى فرمايد:
و لذهبت الشحنا من قلوب العباد; كينه توزى از دل هاى بندگان خارج مى شود.[5]
همه ى اين امور از استقرار و بسط اخلاق و معنويت حكايت دارد.
3. رشد علم و فرهنگ اسلامى
از ديگر موارد پيشرفت و تكامل بشرى در اين دوران، بالا رفتن آگاهى هاى دينى و مذهبى همگان است. امام باقر(عليه السلام)مى فرمايد:
در روزگار مهدى به اندازه اى به شما حكمت و فهم داده خواهد شد كه يك زن در خانه اش به طريق كتاب خدا و سنت پيامبر قضاوت مى كند.[6]
4. جهان شمولى اسلام (دين حق)
يكى ديگر از جنبه هاى تكامل بشرى در عصر موعود، رشد و توسعه و فراگير شدن آيين حق (اسلام) خواهد بود. در اين دوران، اديان دروغين و ساخته ى اوهام بشرى و نيز اديان تحريف شده رخت بربسته و پرتو دين حق سراسر پهناى اين كره ى خاكى را درخواهد نورديد. امام باقر(عليه السلام) در تفسير آيه ى سى و سوم سوره ى توبه مى فرمايد:
... در آن زمان كسى باقى نمى ماند، مگر آن كه به رسالت محمد(صلى الله عليه وآله)اعتراف و اقرار كند.[7]
5. شكوفايى اقتصاد و رفاه اجتماعى
در پرتو تحول فرهنگى و اخلاقى بشر و رشد تقوا و نيكى ها، نعمت هاى الهى از هر سو بر بندگان سرازير مى شوند; زيرا اين وعده ى تخلف ناپذير پروردگار است:
(لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكات مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ);[8]اگر مردم شهرها و ديارها ايمان آورند و تقوا پيشه كنند، ما بركات زمين و آسمان را بر آنان مى گشاييم.
در پرتو اين عنايت الهى است كه يكى از آرزوهاى ديرين بشرى، كه همان برچيده شدن و ريشه كن شدن فقر است، تحقق مى يابد. پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) در اين باره مى فرمايد:
هنگامى كه حضرت مهدى ظهور كند... اموال و زكات ها را در كوچه ها مى برند، ولى كسى پيدا نمى شود كه حاضر به دريافت آنها باشد.[9]
آرى در اين عصر طلايى، فقر رخت بربسته و هيچ ويرانه و ويرانه نشينى باقى نمى ماند. امام باقر(عليه السلام) در اين باره مى فرمايد:
حكومت او شرق و غرب جهان را فرا خواهد گرفت و گنجينه هاى زمين براى او ظاهر مى گردد و در سرتاسر جهان جاى ويرانى باقى نخواهد ماند، مگر اين كه آن را آباد خواهد ساخت.[10]
6. تكامل علمى و تكنولوژى و پيشرفت برق آساى علوم و فنون
در اين عصر، پيشرفت تكنولوژى و علوم به گونه اى برق آسا و غيرقابل مقايسه با دنياى كنونى خواهد بود; به گونه اى كه همه ى دستاوردهاى خيره كننده ى جهان بشرى كنونى و آينده در برابر آن بسيار اندك و ناچيز است. امام صادق(عليه السلام)در اين باره مى فرمايد:
دانش بيست و هفت حرف (شاخه و شعبه) است و مجموع آنچه پيامبران آورده اند دو حرف است و مردم تا آن روز بيش از آن دو حرف را نمى دانند و چون قائم قيام كند، بيست و پنج حرف بقيه را بيرون مى آورد و در ميان مردم منتشر مى سازد و بدين سان مجموعه ى بيست و هفت جزء دانش را نشر مى دهد.[11]
ما با مراجعه به روايات مى توانيم به دورنمايى از برخى از پيشرفت هاى علمى و صنعتى دست يابيم كه به آنها اشاره مى كنيم.
الف) پيشرفت صنايع و حل مسئله ى انرژى
امام صادق(عليه السلام) مى فرمايد:
هنگامى كه قائم ما قيام كند، زمين به نور پروردگارش روشن مى شود و بندگان خدا از نور آفتاب بى نياز مى شوند.[12]
از اين تعبير چنين برمى آيد كه مسئله ى نور و انرژى آن چنان حل مى شود كه در روز و شب از پرقدرت ترين نورها، كه مى تواند جانشين آفتاب گردد، بهره مى گيرند و اين شايد در سايه ى استقرار يك سيستم تكامل يافته ى انرژى اتمى با تصفيه ى كامل از تشعشعات زيانبار آن تحقق يابد; امرى كه در حال حاضر بزرگ ترين مشكل استفاده از اين انرژى است.[13]
ب) پيشرفت پزشكى
در آن عصر هيچ بيمارى بدون درمان باقى نمى ماند. امام باقر(عليه السلام) در اين باره مى فرمايد: هر كس قائم اهل بيت مرا درك كند، اگر به بيمارى دچار باشد، شفا يابد و چنانچه دچار ناتوانى باشد، توانا و نيرومند مى شود.[14]
و در برخى روايات از ريشه كن شدن بسيارى از بيمارى ها خبر داده شده است كه چه بسا تحقق آن در پرتو عنايات الهى قابل تفسير باشد. امام سجاد(عليه السلام) در اين باره مى فرمايد:
هنگامى كه مهدى قيام كند، خداوند متعال هرگونه بيمارى را از جامعه ى شيعيان برطرف مى كند! [15]
ج) گسترش و پيشرفت وسايل مخابراتى و ارتباط جمعى
يكى ديگر از جنبه هاى پيشرفت بشرى در اين عصر را مى توان در حوزه ى وسايل مخابراتى و ارتباط جمعى دانست كه نمونه هاى فعلى آن در جامعه ى كنونى به صورت راديو و تلويزيون و ماهواره ها و غيره است كه گسترش و رشد مضاعفى پيدا خواهند كرد. امام صادق(عليه السلام)مى فرمايد:
در زمان قائم، شخص مؤمن در حالى كه در مشرق به سرمى برد، برادر خود را كه در مغرب است ديده و نيز آن كه در مغرب است، برادر خويش را در مشرق خواهد ديد.[16]
و نيز مى فرمايد:
چون قائم ما قيام نمايد، خداوند گوش و چشم شيعيان ما را چنان تقويت مى كند كه بين آنها و امام(عليه السلام) پُست و پيك وجود نداشته باشد، به گونه اى كه وقتى امام با آنها سخن مى گويد آنان مى شنوند و او را مى بينند و امام در جايگاه خود قرار دارد.[17]
امام باقر(عليه السلام) نيز مى فرمايد:
چون قائم قيام كند، در هر منطقه اى از مناطق زمين، مردى را (به عنوان نماينده) مى فرستد و مى گويد: دستورالعمل تو در كف دست توست، چنانچه امرى برايت پيش آمد كه آن را نفهميدى و حكمش را ندانستى، به كف دست خود نگاه كن و بر طبق آنچه در آن است عمل نما.[18]
د) پيشرفت كشاورزى
يكى ديگر از جنبه هاى پيشرفت بشرى در اين عصر، رشد و توسعه ى كمى و كيفى دانش و محصولات كشاورزى است; امام على(عليه السلام) در اين باره مى فرمايد:[19]
حضرت مهدى(عج) شرق و غرب زمين ر ا تسخير مى كند... بدى ها و ناراحتى ها را برطرف مى كند و خير و نيكى جاى گزين آن مى شود; به طورى كه يك كشاورز از هر من (3 كيلو) صد من محصول به دست مى آورد; همان گونه كه خدا فرمود: در هر سنبلى صد دانه عمل مى آيد و خداوند براى هر كس كه اراده نمايد زيادتر مى كند.[20]


[1]. احمد، واعظى، انسان از ديدگاه اسلامى، (انتشارات سمت، چ 1، 1377)، ص149.
[2]. كلينى، الكافى، (تهران: انتشارات دار الكتب الاسلاميه، چ 4)، ج 1، ص 25.
[3]. نجم الدين، طبسى، چشم اندازى از حكومت مهدى، (چاپ سازمان تبليغات اسلامى)، ص206، به نقل از متن الرحمن، ج2، ص42 و اثبات الهداة، ج3، ص524.
[4]. همان، ص 230، به نقل از الشيعة و الرجعة، ج 1، ص 167.
[5]. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج 52، ص 316.
[6]. همان، ج53، ص352.
[7]. محمدبن مسعود عياشى، تفسير عياشى، (تهران: چاپخانه ى علميه)، ج2، ص87.
[8]. اعراف: 95.
[9]. نجم الدين طبسى، همان، ص222، به نقل از: عقد الدرر، ص166.
[10]. امين الاسلام طبرسى، اعلام الورى، (قم: انتشارات دار الكتب الاسلاميه، چ 3)، ص463.
[11]. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، (بيروت: مؤسسه الوفاء، 1404 ق)، ج52، ص336.
[12]. علامه زين الدين على بن يونس نباطى بياضى، الصراط المستقيم، (نجف اشرف: انتشارات كتابخانه حيدريه، ج 1، بى تا)، ج2، ص262.
[13]. ناصر، مكارم شيرازى، مهدى انقلابى بزرگ، (قم: انتشارات هدف، بى تا)، ص277.
[14]. محمدباقر مجلسى، همان، ج52، ص335.
[15]. همان، ص 317.
[16]. همان، ص 391.
[17]. همان، ص 236.
[18]. نعمانى، الغيبة، ص 319.
[19]. نجم الدين طبسى، همان، ص230، به نقل از: الشيعة و الرجعة، ج1، ص167.
[20]. بقره: 261.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
ارزش چيست و آيا ارزش دينى چيزى خارج از معناى مطلق ارزش است؟
چگونه مى توانيم از عناصر رسانه‌اىنظير:كتب،مجلّات،مجموعه‌ى مطبوعات،صداوسيما، ويدئووماهواره‌ واينترنت،خوب استفاده كنيم واگرخطرسازندچه‌طورجوانان وفرزندانمان راازخطرآن‌ها نجات دهيم؟
نظر اسلام درباره ى روابط دختر و پسر (صحبت كردن، دوستى هاى خيابانى، رابطه ى تلفنى) چيست؟
براي متعادل نمودن روابط دوستانه‌ي افراطي بين جوانان(همجنسان) چه بايد كرد؟
براى جلوگيرى از روابط نامشروع چه راه حلّى پيشنهاد مى شود؟
سابقه ى تاريخى و عوامل پيدايش سكولاريسم چيست؟
مبانى و اركان سكولاريسم چيست و آيا اسلام با سكولاريسم سازگار است؟
عناصر ارزش هاى دينى كدام اند، چگونه مى توان به آن شناخت پيدا كرد و چه امورى اين ارزش ها را درديد ما تبديل به ضد ارزش مى كند و يا به عكس، و در اين زمينه چه خطراتى ما را تهديد مى كند؟
وظيفه ى مسئولان در قبال ارزش هاى جامعه ى اسلامى چيست؟
روابط نامشروع چه تأثيرى در روحيه و ايمان و اعتقادات جوانان دارد؟
سكولاريسم به چه معناست و با سكولاريزاسيون چه تفاوتى دارد؟
چرا حقوق سكولار پذيرفتنى نيست؟
حقيقت اعجاز چيست؟
قرآن داراى چه اعجازى است كه دشمنان سعى در مشابه سازى آن دارند؟
تحدى يعنى چه؟ آيا تحدى قبل از قرآن در ميان عرب معمول بوده است؟
مراحل و اقسام تحدى را در قرآن بررسى نماييد.
علل غيبت امام زمان(عج)چيست؟
انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى چه نقشى دارد؟
اين كه مى گويند « دوران ظهور حضرت ولى عصر (عج) زمان تكامل جامعه ى بشرى است» يعنى چه؟
آيا آيين زرتشت جزو اديان الهى است؟
اصول اعتقادى و عملى زرتشت چيست؟
چه انحرافاتى در آيين زرتشت پديد آمده است؟
چرا ائمه ى ديگر همانند امام على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)با حكام زمان خويش برخورد نظامى نكردند؟
علت صلح و سازش امام حسن(عليه السلام) با معاويه چه بود؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه، با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟
آيا امام سجاد(عليه السلام) در قيام هاى زمان خود شركت داشته است؟ اگر جواب منفى است چرا؟
چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟
آيا بين مشروعيت سياسى و مشروعيت فقهى تمايز وجود دارد؟ و به تعبيرى آيا فقه مى تواند متكفل بيان مشروعيت سياسى باشد؟
جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها چگونه است، مفهوم اين نظريه چيست و آيا دليلى بر آن وجود دارد؟
آيا مسئله ى بيعت با امامان(عليهم السلام) مخالف نظريه ى الهى بودن مشروعيت نيست؟
مبانى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلام و غير اسلامى چيست؟
مراد از نظارت استصوابى چيست و چرا نظارت شوراى نگهبان استصوابى است؟
آيا نظارت استصوابى در كشورهاى ديگر مشابه دارد؟
نظريه ى ماركس درباره ى انتظار بشر از دين چيست و چه اشكالاتى بر آن وارد است؟
آيا نظارت استصوابى با اصل حاكميت مردم منافات ندارد؟
مجله ى صباح با دربرگيرى محورهاى تازه اى، گام ديگرى را در راستاى پاسخ به پرسش هاى دينى برمى دارد و اميد دارد با توجه و استقبال خوانندگان عزيز، روز به روز بر غناى خويش بيفزايد. در اين شماره، موضوعات متنوعى مورد بررسى قرار گرفته كه به شرح ذيل است: 1. نقد انديشه: در اين قسمت ديدگاه ماركس در باب انتظارات بشر از دين مورد بررسى و ارزيابى قرار گرفته و كاستى هاى آن آشكار شده است. 2. مشاوره و تربيت: در اين قسمت در زمينه ى ارزش هاى دينى و جوانان و اهميت ارزش هاى دينى و لزوم توجه والدين و مسؤولان به چگونگى استفاده از ابزارهاى اطلاع رسانى تأكيد مى شود; هم چنين پرسش و پاسخ هايى در زمينه ى ديدگاه اسلام درباره ى روابط دختر و پسر، چگونگى متعادل نمودن روابط جوانان، تأثير روابط نامشروع در روحيه و ايمان جوانان و راه حل جلوگيرى از روابط نامشروع ارائه شده است. 3. دين پژوهى: در اين قسمت به نقد و بررسى سكولاريسم ـ به معناى كنار گذاشتن دين از حوزه ى عمومى و زندگى اجتماعى ـ و نيز ديدگاه اسلام درباره ى سكولاريسم، معناى سكولاريسم و تفاوت آن با سكولاريزاسيون، تاريخچه و عوامل پيدايش آن، مبانى و اركان سكولاريسم و دليل مردود شمردن حقوق سكولار پرداخته مى شود. 4. قرآن و تفسير: در اين قسمت به پرسش هايى در زمينه ى چيستى اعجاز، ابعاد اعجاز قرآن، چيستى تحدى و تاريخچه ى آن و مراحل و اقسام تحدّى قرآن و نيز بر بى همتايى و موفقيت قرآن در تحدّى اشاره شده است. 5. كلام: در قسمت كلام نيز موضوع مهدويت با ارائه ى پرسش هايى در زمينه ى علل غيبت امام زمان(عج)، نقش انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى و ابعاد تكاملى جامعه ى بشرى در دوران حاكميت امام زمان(عج) مورد بررسى قرار گرفته و بر نقش سازنده ى مهدويت در جامعه تأكيد گرديده است. 6. اديان: با توجه به ضرورت آشنايى با اديان ـ خصوصاً در جهانى كه به واسطه ى گسترش ارتباطات، انسان ها را به يكديگر نزديك تر مى كند ـ در اين بخش به معرفى دين زرتشت پرداخته شده و به پرسش هايى هم چون الهى بودن زرتشت، اصول اعتقادى و عملى آن و انحرافات پديد آمده در زرتشت پاسخ داده شده است. 7. تاريخ: با توجه به اسوه بودن معصومين: براى مسلمانان، ضرورت ترسيم سيره ى آنها در زندگى اجتماعى، خصوصاً در جهان معاصر موجب گرديد تا در اين قسمت به پاسخ پرسش هايى در اين باره پرداخته شود. پرسش هايى مانند: چرا ائمه ى ديگر مانند على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)قاطع برخورد نكردند؟ چرا امام حسن(عليه السلام) صلح كرد؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟ آيا امام سجاد در قيام هاى زمان خود شركت داشته اند؟ چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟ 8. سياست: در اين بخش مسأله ى مهمّ مشروعيت در قالب پرسش و پاسخ هايى هم چون: تفاوت مشروعيت فلسفى با مشروعيت جامعه شناختى، تفاوت مشروعيت سياسى با مشروعيت فقهى، جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها، سازگارى مسأله ى بيعت با امامان، نظريه ى الهى بودن مشروعيت و بررسى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلامى و غير اسلامى، مورد بررسى و تبيين قرار گرفته است. 9. حقوق: در اين قسمت، مسأله ى نظارت استصوابى (تاريخچه ى آن در دين، وجود آن در كشورهاى ديگر و سازگارى آن با اصل حاكميت مردم) مورد بررسى قرار گرفته است. 10. اينترنت: در اين قسمت پايگاه اطلاع رسانى فقه اسلامى معرفى گرديده است. مطالب و مقالات مجله كه در فرايند خود مورد ارزيابى كارشناسان، اعضاء هيات تحريريه و نظارت سردبير و مدير مسؤول قرار مى گيرد در اين شماره از نظارت و اشراف حضرت آيت الله معرفت نيز (در بخش هاى قرآن و تفسير، دين پژوهى، اديان و مذاهب و مشاوره و تربيت) و حضرت آيت الله مؤمن (در بخش هاى كلام و سياست) و حضرت حجت الاسلام والمسلمين يوسفى غروى (در بخش تاريخ) بهره مند گرديده است.      
 
پیامبر خدا صلى الله عليه و آله:

مَن أكَلَ مِن كَدِّ يَدِهِ حَلالاً، فُتِحَ لَهُ أبوابُ الجَنَّةِ يَدخُلُ مِن أيِّها شاءَ

هر كس به حلال، از دسترنج خود بخورد، دروازه‌های بهشت به رويش گشوده گردند و او از هريك كه خواهد وارد شود.
بحار الأنوار : ۱۰۳ / ۱۰ / ۴۱

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185