تعداد بازدیدها:1631
Share/Save/Bookmark
آيا نظارت استصوابى با اصل حاكميت مردم منافات ندارد؟
صباح 7-8 > نویسنده : ابوالحسن بكتاش کد: 222

«آنچه كه در مورد نظارت بر انتخابات به وسيله ى شوراى نگهبان مطرح مى باشد اين است كه قانون، نظارت شوراى نگهبان را يك نظارت مؤثر دانسته است»[1] و «مقصود از نظارت استصوابى اين است كه ناظر بتواند، افزون بر كسب اطلاع، صوابديد هم بنمايد»[2] و «اعمال حقوقى زير نظر مستقيم و با تصويب ناظر انجام شود»;[3] لذا بر اساس تفسير شوراى نگهبان از اصل 99 قانون اساسى و تصريح ماده ى 3 قانون انتخابات مجلس ـ مصوبه مورخ 6/5/1374 ـ نظارت بر انتخابات به عهده ى شوراى نگهبان است.
در اسلام در اصل، حاكميت از آن خداست و كسى كه خداوند به او اجازه ى حاكميت داده، در همان سطح و محدوده اى كه خداوند براى او معين كرده، حق حاكميت خواهد داشت;[4] و بر اين اساس در اصل دوم قانون اساسى، نظام جمهورى اسلامى بر وفق فرهنگ و نظام معنايى و بر «پايه ى ايمان به خداى يكتا و اختصاص حاكميت و تشريع به او و لزوم تسليم در برابر او و وحى الهى و نقش بنيادى آن در بيان قوانين... و سير تكاملى انسان به سوى خدا... امامت و رهبرى مستمر و نقش اساسى آن در تداوم انقلاب اسلامى... و نفى هرگونه سلطه گرى و سلطه پذيرى و استقلال سياسى، اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى» استوار است و در اين راستا در اصل 56 كه حاكميت مردم بر سرنوشت اجتماعى خويش بيان شده است، اعمال حاكميت ملت به اصول ديگر احاله داده شده و اضافه بر اين كه چهارده اصل از فصل سوم، كه مربوط به حقوق ملت است، به صراحت مقيد و محدود به قانون و موازين اسلام شده و اصل 4 قانون اساسى تصريح دارد كه كليه ى قوانين و مقرارت بايد بر اساس موازين اسلامى باشد و اين اصل بر اطلاق يا عموم همه ى اصول قانون اساسى و قوانين و مقررات حاكم است.
اما اين كه گفته اند اين نوع نظارت، اصل حاكميت مردم بر سرنوشت اجتماعى خويش را در معرض ترديد قرار مى دهد[5] بايد يادآور شد كه نظارت استصوابى نه تنها حاكميت مردم را مورد ترديد قرار نداده بلكه نوعى تأكيد بر رأى مردم نيز مى باشد; چون آنان با رأى به قانون اساسى و قانون انتخابات، شرايط انتخاب شوندگان را تعيين كرده اند و در حقيقت مردم با رأى به قانون اساسى، به طور مستقيم، و رأى به قانون انتخابات، به طور غيرمستقيم، پذيرفته اند كه كسانى بايد انتخاب شوند كه واجد شرايط خاص باشند، هم چنين مرجع تشخيص صلاحيت آنها را نيز تعيين كرده اند; از اين رو، آن مرجعْ وكيل مردم است تا اين شرايط و صلاحيت ها را اعمال كند، نه قيم آنان;[6] پس اعمال نظارت از طرف شوراى نگهبان، نه تنها اعمال قيموميّت بر مردم و دخالت در رأى آنان نيست، بلكه تأكيد بر اعمال رأى و حق مردم و حفظ حاكميت آنهاست. لكن براى برخى اين ذهنيّت ناصواب پيش آمده كه حاكميت مردم، تنها از طريق جمهوريت نظام حاصل مى شود، در صورتى كه اسلاميت نظام هم ناظر و مبيّن حقوق مردم است. مردم ايران كه با رأى به قانون اساسى اسلاميت نظام را از حقوق خود مى دانند، چگونه كوتاهى و كاستى در اين خصوص را روا دانسته و تعرض به حقوق خود را جايز مى دانند؟! لذا شوراى نگهبان بر طبق اصل 4 قانون اساسى، حافظ اسلاميت نظام ـ كه از حقوق حقّه ى مردم مى باشد ـ از طرق قانونى، از جمله نظارت استصوابى بوده و بر آن اصرار ورزيده و ضمانت حاكميت مردم را تأمين مى نمايد.
دموكراسى هاى امروزى، سمت و سويشان به تخصصى شدن دولت و جامعه ى سياسى است و براى كارآمد بودن و عدم تزلزل دولت و جامعه ى سياسى، با بهره گيرى از نظام حزبى، رقابت هاى سياسى و انتخاباتى را به نحوى هدايت مى كنند. آيا دولت اسلامى و مردم مسلمان و انقلابى كه براى دست يابى و حفظ دست آوردهاى انقلاب همواره بيم و اميدهايى دارند، نبايد در اين باره دغدغه و نگرانى داشته باشند؟! مگر طبق اصل 9 قانون اساسى، حفظ استقلال سياسى، فرهنگى و... وظيفه ى دولت و آحاد ملت نيست؟
در نظام تفكيك قوا، قوّه ى مجريه با در اختيار داشتن بيش ترين امكانات، قسمت اعظم زمام دارى و كارگزارى را اعمال مى كند و به همين جهت امكان بروز خطر از جانب اين قوه عليه حقوق و آزادى هاى مردم و نقض قانون اساسى بيش تر است; از اين رو در نظام هاى پارلمانى، قوه ى مقننه، با استفاده از شيوه هاى نظارتى خاص، قوه ى مجريه و اعمال آن را تحت مراقبت قرار مى دهد[7] و بدين نحو موازنه اى ايجاد مى نمايد; آيا نظارت شوراى نگهبان كه توسط هيئت هاى نظارت ـ كه مركب از معتمدين مؤمن شهرها و استان ها هستند و جلوه اى از مدنى بودن را در خود دارند ـ و با نظارت عالى فقهاى عادل شوراى نگهبان صورت مى گيرد و يك جانبه گرايى مجريان برگزارى انتخابات را مهار مى كند، طريقه ى ناصواب و ناروايى است و برگزارى انتخابات و تعيين صلاحيت ها، تنها توسط وزارت كشور كه توسط رياست جمهورى و قوه ى مجريه تعيين و منصوب مى شوند راه پسنديده اى است؟ آيا در صورت اخير نبايد نگران عدم نظارت مجلس و قوه ى مقننه بر دولت و قوه ى مجريه بود؟ و آيا با فقدان نظارت، حق حاكميت مردم معلق و كم رنگ نخواهد شد؟
نتيجه اين كه، نظارت استصوابى نه تنها مغاير با حق حاكميت مردم نيست، بلكه شوراى نگهبان حافظ حقوق مردم است و در صورت نبود نظارت استصوابى، احتمال خطر نقض قانون اساسى و حق حاكميت مردم وجود دارد و از آن جا كه حفظ اصول و مبانى اعتقادى، سياسى و پاس داشتِ آن و نيز حق حاكميت مردم، از دغدغه ها و نگرانى هاى ملت مسلمان ايران اسلامى است; اهتمام به نظارت استصوابى شوراى نگهبان ضرورتى است كه در آن قصورى نمى توان نمود.


[1]. مهرپور، حسين، مقاله انتخابات و نظارت شوراى نگهبان، (مجموعه مقالات نظارت استصوابى)، نشر افكار، ص 11.
[2]. مرندى، محمدرضا، نظارت استصوابى و شبهه دور، كانون انديشه جوان، ص 17.
[3]. هاشمى، سيد محمد، حقوق اساسى جمهورى اسلامى ايران، نشر دادگستر، ج 2، ص 321.
[4]. محمد تقى مصباح; نظريه ى سياسى اسلام، (مؤسسه ى آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره))، ج 1، ص 258.
[5]. محمد شريف; «نگرش حقوقى به مقوله ى نظارت استصوابى»، مجموعه مقالات نظارت استصوابى، ص 13.
[6]. محمدرضا مرندى; «پاسخ به شبهات درباره نظارت استصوابى»، كيهان، مورخ 9/11/81.
[7]. محمدرضا مرندى; همان، كيهان، مورخ 6/11/81.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
ارزش چيست و آيا ارزش دينى چيزى خارج از معناى مطلق ارزش است؟
چگونه مى توانيم از عناصر رسانه‌اىنظير:كتب،مجلّات،مجموعه‌ى مطبوعات،صداوسيما، ويدئووماهواره‌ واينترنت،خوب استفاده كنيم واگرخطرسازندچه‌طورجوانان وفرزندانمان راازخطرآن‌ها نجات دهيم؟
نظر اسلام درباره ى روابط دختر و پسر (صحبت كردن، دوستى هاى خيابانى، رابطه ى تلفنى) چيست؟
براي متعادل نمودن روابط دوستانه‌ي افراطي بين جوانان(همجنسان) چه بايد كرد؟
براى جلوگيرى از روابط نامشروع چه راه حلّى پيشنهاد مى شود؟
سابقه ى تاريخى و عوامل پيدايش سكولاريسم چيست؟
مبانى و اركان سكولاريسم چيست و آيا اسلام با سكولاريسم سازگار است؟
عناصر ارزش هاى دينى كدام اند، چگونه مى توان به آن شناخت پيدا كرد و چه امورى اين ارزش ها را درديد ما تبديل به ضد ارزش مى كند و يا به عكس، و در اين زمينه چه خطراتى ما را تهديد مى كند؟
وظيفه ى مسئولان در قبال ارزش هاى جامعه ى اسلامى چيست؟
روابط نامشروع چه تأثيرى در روحيه و ايمان و اعتقادات جوانان دارد؟
سكولاريسم به چه معناست و با سكولاريزاسيون چه تفاوتى دارد؟
چرا حقوق سكولار پذيرفتنى نيست؟
حقيقت اعجاز چيست؟
قرآن داراى چه اعجازى است كه دشمنان سعى در مشابه سازى آن دارند؟
تحدى يعنى چه؟ آيا تحدى قبل از قرآن در ميان عرب معمول بوده است؟
مراحل و اقسام تحدى را در قرآن بررسى نماييد.
علل غيبت امام زمان(عج)چيست؟
انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى چه نقشى دارد؟
اين كه مى گويند « دوران ظهور حضرت ولى عصر (عج) زمان تكامل جامعه ى بشرى است» يعنى چه؟
آيا آيين زرتشت جزو اديان الهى است؟
اصول اعتقادى و عملى زرتشت چيست؟
چه انحرافاتى در آيين زرتشت پديد آمده است؟
چرا ائمه ى ديگر همانند امام على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)با حكام زمان خويش برخورد نظامى نكردند؟
علت صلح و سازش امام حسن(عليه السلام) با معاويه چه بود؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه، با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟
آيا امام سجاد(عليه السلام) در قيام هاى زمان خود شركت داشته است؟ اگر جواب منفى است چرا؟
چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟
آيا بين مشروعيت سياسى و مشروعيت فقهى تمايز وجود دارد؟ و به تعبيرى آيا فقه مى تواند متكفل بيان مشروعيت سياسى باشد؟
جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها چگونه است، مفهوم اين نظريه چيست و آيا دليلى بر آن وجود دارد؟
آيا مسئله ى بيعت با امامان(عليهم السلام) مخالف نظريه ى الهى بودن مشروعيت نيست؟
مبانى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلام و غير اسلامى چيست؟
مراد از نظارت استصوابى چيست و چرا نظارت شوراى نگهبان استصوابى است؟
آيا نظارت استصوابى در كشورهاى ديگر مشابه دارد؟
نظريه ى ماركس درباره ى انتظار بشر از دين چيست و چه اشكالاتى بر آن وارد است؟
آيا نظارت استصوابى با اصل حاكميت مردم منافات ندارد؟
مجله ى صباح با دربرگيرى محورهاى تازه اى، گام ديگرى را در راستاى پاسخ به پرسش هاى دينى برمى دارد و اميد دارد با توجه و استقبال خوانندگان عزيز، روز به روز بر غناى خويش بيفزايد. در اين شماره، موضوعات متنوعى مورد بررسى قرار گرفته كه به شرح ذيل است: 1. نقد انديشه: در اين قسمت ديدگاه ماركس در باب انتظارات بشر از دين مورد بررسى و ارزيابى قرار گرفته و كاستى هاى آن آشكار شده است. 2. مشاوره و تربيت: در اين قسمت در زمينه ى ارزش هاى دينى و جوانان و اهميت ارزش هاى دينى و لزوم توجه والدين و مسؤولان به چگونگى استفاده از ابزارهاى اطلاع رسانى تأكيد مى شود; هم چنين پرسش و پاسخ هايى در زمينه ى ديدگاه اسلام درباره ى روابط دختر و پسر، چگونگى متعادل نمودن روابط جوانان، تأثير روابط نامشروع در روحيه و ايمان جوانان و راه حل جلوگيرى از روابط نامشروع ارائه شده است. 3. دين پژوهى: در اين قسمت به نقد و بررسى سكولاريسم ـ به معناى كنار گذاشتن دين از حوزه ى عمومى و زندگى اجتماعى ـ و نيز ديدگاه اسلام درباره ى سكولاريسم، معناى سكولاريسم و تفاوت آن با سكولاريزاسيون، تاريخچه و عوامل پيدايش آن، مبانى و اركان سكولاريسم و دليل مردود شمردن حقوق سكولار پرداخته مى شود. 4. قرآن و تفسير: در اين قسمت به پرسش هايى در زمينه ى چيستى اعجاز، ابعاد اعجاز قرآن، چيستى تحدى و تاريخچه ى آن و مراحل و اقسام تحدّى قرآن و نيز بر بى همتايى و موفقيت قرآن در تحدّى اشاره شده است. 5. كلام: در قسمت كلام نيز موضوع مهدويت با ارائه ى پرسش هايى در زمينه ى علل غيبت امام زمان(عج)، نقش انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى و ابعاد تكاملى جامعه ى بشرى در دوران حاكميت امام زمان(عج) مورد بررسى قرار گرفته و بر نقش سازنده ى مهدويت در جامعه تأكيد گرديده است. 6. اديان: با توجه به ضرورت آشنايى با اديان ـ خصوصاً در جهانى كه به واسطه ى گسترش ارتباطات، انسان ها را به يكديگر نزديك تر مى كند ـ در اين بخش به معرفى دين زرتشت پرداخته شده و به پرسش هايى هم چون الهى بودن زرتشت، اصول اعتقادى و عملى آن و انحرافات پديد آمده در زرتشت پاسخ داده شده است. 7. تاريخ: با توجه به اسوه بودن معصومين: براى مسلمانان، ضرورت ترسيم سيره ى آنها در زندگى اجتماعى، خصوصاً در جهان معاصر موجب گرديد تا در اين قسمت به پاسخ پرسش هايى در اين باره پرداخته شود. پرسش هايى مانند: چرا ائمه ى ديگر مانند على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)قاطع برخورد نكردند؟ چرا امام حسن(عليه السلام) صلح كرد؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟ آيا امام سجاد در قيام هاى زمان خود شركت داشته اند؟ چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟ 8. سياست: در اين بخش مسأله ى مهمّ مشروعيت در قالب پرسش و پاسخ هايى هم چون: تفاوت مشروعيت فلسفى با مشروعيت جامعه شناختى، تفاوت مشروعيت سياسى با مشروعيت فقهى، جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها، سازگارى مسأله ى بيعت با امامان، نظريه ى الهى بودن مشروعيت و بررسى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلامى و غير اسلامى، مورد بررسى و تبيين قرار گرفته است. 9. حقوق: در اين قسمت، مسأله ى نظارت استصوابى (تاريخچه ى آن در دين، وجود آن در كشورهاى ديگر و سازگارى آن با اصل حاكميت مردم) مورد بررسى قرار گرفته است. 10. اينترنت: در اين قسمت پايگاه اطلاع رسانى فقه اسلامى معرفى گرديده است. مطالب و مقالات مجله كه در فرايند خود مورد ارزيابى كارشناسان، اعضاء هيات تحريريه و نظارت سردبير و مدير مسؤول قرار مى گيرد در اين شماره از نظارت و اشراف حضرت آيت الله معرفت نيز (در بخش هاى قرآن و تفسير، دين پژوهى، اديان و مذاهب و مشاوره و تربيت) و حضرت آيت الله مؤمن (در بخش هاى كلام و سياست) و حضرت حجت الاسلام والمسلمين يوسفى غروى (در بخش تاريخ) بهره مند گرديده است.      
 
رسول خدا صلى الله عليه و آله :

«إنَّ العِلمَ حَياةُ القُلوبِ مِنَ الجَهلِ، ومَصابيحُ الأَبصارِ مِنَ الظُّلَمِ؛»

«همانا دانش، زندگى بخش دل‌هاى مُرده از نادانى و چراغ و روشنى بخش چشم‌ها در تاريكى‌هاست.»

جامع بيان العلم وفضله: ج ۱ ص ۵۵

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185