تعداد بازدیدها:1299
Share/Save/Bookmark
آيا امام سجاد(عليه السلام) در قيام هاى زمان خود شركت داشته است؟ اگر جواب منفى است چرا؟
صباح 7-8 > نویسنده : مختار اصلانى کد: 214

آنچه شيوه ى عملكرد و برخورد ائمه(عليهم السلام) نسبت به مسائل اجتماعى ـ سياسى را از يكديگر متمايز مى سازد، شرايط و مقتضيات زمان آنهاست، نه تفاوت فهم و برداشت آنان از دين و مسائل سياست، و نه تفاوت امكانات علمى و قواى جسمى و روحى.[1]
در زمان امام سجاد(عليه السلام) چند قيام شيعى رخ داد كه ايشان در هيچ يك از آنها شركت و همكارى مستقيم نداشتند.
علل شركت نكردن امام(عليه السلام)در اين جنبش ها
1. حساسيت شرايط و موقعيت دوره ى امامت امام سجاد(عليه السلام)
دوره ى اين امام بزرگوار، دوره ى نااميدى از پيروزى مسلحانه و يكى از سياه ترين ادوار حكومت در تاريخ اسلام بود. هيچ عصرى از عصرهاى اسلامى به مانند عصر امام سجاد(عليه السلام)دچار اضطراب سياسى، اجتماعى و اقتصادى نبود. در اين دوره آشوب ها و رويدادهاى سهمگين روح آرامش و امنيت را از ميان برده بودند و همواره نگرانى و اضطراب حاكم بود، هرگونه اميدى به زندگىِ با عزت و شرف از ميان رفته بود، حكومت اموى به انتشار ظلم و ستم همت گمارده بودند، حكام جبار و خون خوارى چون عبدالملك، حجاج و... آشكارا به مقدسات اسلامى دهن كجى مى كردند و هيچ كس جرأت كوچك ترين اعتراض را نداشت.
عبدالملك مى گويد:
به خدا سوگند از اين پس هر كس مرا به تقوا امر كند، گردن او را خواهم زد.
و وقتى زنى به نام «ام الدرراء» به او مى گويد: شنيدم پس از عبادت شراب نوشيده اى؟!
مى گويد:
نه تنها شراب، بلكه خون مردم را نيز نوشيده ام.[2]
مسعودى مى نويسد:
حجاج، يكى از عمّال عبدالملك، در مدت بيست سال فرمان روايى صد و بيست هزار نفر را با شمشير دژخيمان خود به قتل رسانيد.[3]
آرى زندگى سياسى در عصر امام(عليه السلام) بسيار نگران كننده بود و ترس و وحشت بر عموم مردم سايه افكنده بود. امويان در حكومت بر جوامع اسلامى، خودكامه بودند و هيچ قانونى بر دولت اموى حاكم نبود و فقط، عواطف پادشاهان و خواست هاى وزرا و تمايلات اطرافيان ايشان محور حكومت بود. پس ويژگى بارز حكومت اموى، استبداد سياسى بود و آنها استبداد را راه و رسم مخصوص حكومت خويش قرار داده بودند.
امام سجاد(عليه السلام) بر سر دوراهى دشوارى قرار گرفته بود; يا مى بايست با ايجاد هيجان و احساسات، به يك حركت تند و عمل متهورانه دست بزند و حادثه اى شورانگيز بيافريند، و يا احساسات سطحى را با تدبيرى پخته و سنجيده مهار كند و از حيات اسلامى و جان خود و يارانش حراست نمايد.
شكى نيست كه راه نخست، راه فداكارى است، ولى براى يك رهبر الهى، فداكارى كافى نيست، بلكه علاوه بر آن بايد ژرف نگر و دورانديش و پرحوصله باشد و به نتايج اقدامات خود توجه نمايد. امام(عليه السلام) با ارزيابى اوضاع و شرايط زمان و ملاحظه ى اختناق شديد، هرگونه جنبش و حركت مسلحانه را پيشاپيش محكوم به شكست مى دانست;[4] از اين رو راه دوم را انتخاب كرد.
پس در آن اوضاع و شرايط، جان امام و شيعيان سخت در خطر بود و كوچك ترين حركت امام، حتى مسائل خصوصى و خانوادگىِ حضرت، از ديد جاسوسان پنهان نبود.
امام سجاد(عليه السلام) در طول زندگى خويش، بيش از هر كس، از ظلم و ستم حكومت هاى وقت رنج مى برد. امام با درك اين شرايط تلخ و ناگوار بود كه در دعا به پيشگاه خدا عرض مى كرد:
چه بسا دشمنى كه شمشير عداوتش را برضد من آخته، دم تيغش را برمن تيز كرده، زهرهاى جانكاهش را براى كام من در جام ريخته، مرا آماج تيرهاى خويش قرار داده و چشم مراقبش براى كنترل من نخفته است كه به من گزند برساند و تلخابه ى مرارت خود را به من بنوشاند...[5]
2. نداشتن نيروهاى صادق
يكى ديگر از عوامل شركت نكردن امام سجاد در قيام هاى شيعى، فقدان نيروهاى صادق، مخلص و مدافع و عناصر حمايتگر و مورد اعتماد بود. در بحران هاى جدى در طول تاريخ اندك بودند كسانى كه دست از امام خود برنمى داشتند. امام سجاد(عليه السلام) با اشاره به اين وضع مى فرمود:
در تمام مكه و مدينه، بيست نفر نيستند كه ما را دوست بدارند.[6]
3. ماهيت سياسى و اعتقادى اين قيام ها
عمده ترين اشتباه سياسى اين قيام ها، عدم سنجش موقعيت و شرايط نامناسب زمان، بى برنامگى، و دل سپردن به حوادث بود. از جنبه ى اعتقادى نيز اين قيام ها نمى توانست يك نهضت اصيل شيعى باشد; چون افرادى مثل عبدالله بن زبير در ميان صفوف قيام كنندگان نفوذ يافته بودند و امام نمى خواست امثال عبدالله بن زبيرِ قدرت طلب، او را پل پيروزى خود قرار دهند. پس وجود برخى انحراف ها و اشتباهات سياسى و عقيدتى در ميان انقلابيون، مثل عدم نظرخواهى از امام و گرفتن دستور از محمد حنفيه، امام را وادار مى كرد تا از موضع گيرى و برقرارى رابطه ى مستقيم و حمايت كامل از آنها خوددارى كند; چنان كه قيام مدينه مطلقاً مورد تأييد امام نبود و نيز قيام مختار با اين كه مورد تأييد ضمنى امام بود، ولى امام اين قيام را به خاطر عوارض و تبعات سياسى زياد آن، آشكارا مورد تأييد قرار نداد.
امام سجاد(عليه السلام)، در طول زندگى خويش، بيش از هر كس طعم ستم و ظلم حكومت هاى استبدادى را چشيده بود; كسى كه در محفل يزيدِ جنايتكار آن گونه از ارزش هاى دينى حمايت مى كند; كسى كه زنجيرها را بر تنش تحمل كرده، لب به زارى در برابر دشمن نمى گشايد و كسى كه در مقابل تهديدهاى عبيدالله مى گويد:
اى فرزند مرجانه! مرا به كشتن تهديد مى كنى؟! آيا نمى دانى كشته شدن در راه دين، عادت ما و شهادت در راه خدا، كرامت خاندان ماست؟
امام سجاد(عليه السلام) با اين روحيه، گرچه در قيام هاى زمان خود شركت مستقيم نداشت، به طور كلى از صفحه ى سياست و امور كلى مسلمين بركنار نبود. هر گاه امام(عليه السلام)احساس مى كردند كه از سوى بيگانگان كيان اسلام و عزت و آبروى جامعه ى اسلامى مورد تهديد و تعريض قرار گرفته است، براى حفظ آن از هيچ اقدامى فروگذار نمى كردند.
آن حضرت با يك سلسله برنامه هاى ارشادى و فرهنگى و تربيتى و مبارزات غيرمستقيم، بدون آن كه حساسيت حكومت را برانگيزد فعاليت هايى را آغاز كرد:
الف) دفاع از كيان و آبروى اسلام در برابر بيگانگان;
ب) ادامه ى مبارزه ى منفى با گريه بر شهيدان و زنده نگه داشتن خاطره ى آنان و يادآورى مكرر فاجعه ى كربلا، كه ظلم و جنايت حكومت اموى را در ذهن ها زنده مى كرد;
ج) پند و ارشاد امت با روش هاى حكيمانه و بسيار زيركانه كه در عين داشتن نتيجه ى سياسى برضد دستگاه حكومت، حساسيت حكومت را بر نمى انگيخت;
هـ) تبيين معارف در كلاس دعا و موعظه.
چون امام(عليه السلام) در عصر اختناق زندگى مى كرد و نمى توانست مفاهيم مورد نظر خود را آشكارا و صريح بيان كند، از شيوه ى موعظه استفاده مى نمود و اين بهترين شكل انتقال افكار و انديشه ى درست در آن شرايط بود.


[1]. امام سجاد، جميل ستايشگران، تحقيق از گروه تاريخ، (انتشارات آستان قدس رضوى)، ص 99.
[2]. سيوطى، تاريخ الخلفاء، (بغداد: مكتبة المثنى)، ص217.
[3]. مسعودى، مروج الذهب، (بيروت: دار الاندلس)، ج3، ص36.
[4]. خامنه اى، سيدعلى، پيشواى صادق، (تهران: انتشارات سيد جمال)، ص24.
[5]. صحيفه ى سجاديه، دعاى 49.
[6]. علامه مجلسى، بحارالانوار، (المكتبة الاسلاميه)، ج46، ص143.

Share/Save/Bookmark
نظرات بینندگان (0 نظر تاکنون ثبت شده است )
ارسال نظر
ارزش چيست و آيا ارزش دينى چيزى خارج از معناى مطلق ارزش است؟
چگونه مى توانيم از عناصر رسانه‌اىنظير:كتب،مجلّات،مجموعه‌ى مطبوعات،صداوسيما، ويدئووماهواره‌ واينترنت،خوب استفاده كنيم واگرخطرسازندچه‌طورجوانان وفرزندانمان راازخطرآن‌ها نجات دهيم؟
نظر اسلام درباره ى روابط دختر و پسر (صحبت كردن، دوستى هاى خيابانى، رابطه ى تلفنى) چيست؟
براي متعادل نمودن روابط دوستانه‌ي افراطي بين جوانان(همجنسان) چه بايد كرد؟
براى جلوگيرى از روابط نامشروع چه راه حلّى پيشنهاد مى شود؟
سابقه ى تاريخى و عوامل پيدايش سكولاريسم چيست؟
مبانى و اركان سكولاريسم چيست و آيا اسلام با سكولاريسم سازگار است؟
عناصر ارزش هاى دينى كدام اند، چگونه مى توان به آن شناخت پيدا كرد و چه امورى اين ارزش ها را درديد ما تبديل به ضد ارزش مى كند و يا به عكس، و در اين زمينه چه خطراتى ما را تهديد مى كند؟
وظيفه ى مسئولان در قبال ارزش هاى جامعه ى اسلامى چيست؟
روابط نامشروع چه تأثيرى در روحيه و ايمان و اعتقادات جوانان دارد؟
سكولاريسم به چه معناست و با سكولاريزاسيون چه تفاوتى دارد؟
چرا حقوق سكولار پذيرفتنى نيست؟
حقيقت اعجاز چيست؟
قرآن داراى چه اعجازى است كه دشمنان سعى در مشابه سازى آن دارند؟
تحدى يعنى چه؟ آيا تحدى قبل از قرآن در ميان عرب معمول بوده است؟
مراحل و اقسام تحدى را در قرآن بررسى نماييد.
علل غيبت امام زمان(عج)چيست؟
انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى چه نقشى دارد؟
اين كه مى گويند « دوران ظهور حضرت ولى عصر (عج) زمان تكامل جامعه ى بشرى است» يعنى چه؟
آيا آيين زرتشت جزو اديان الهى است؟
اصول اعتقادى و عملى زرتشت چيست؟
چه انحرافاتى در آيين زرتشت پديد آمده است؟
چرا ائمه ى ديگر همانند امام على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)با حكام زمان خويش برخورد نظامى نكردند؟
علت صلح و سازش امام حسن(عليه السلام) با معاويه چه بود؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه، با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟
آيا امام سجاد(عليه السلام) در قيام هاى زمان خود شركت داشته است؟ اگر جواب منفى است چرا؟
چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟
آيا بين مشروعيت سياسى و مشروعيت فقهى تمايز وجود دارد؟ و به تعبيرى آيا فقه مى تواند متكفل بيان مشروعيت سياسى باشد؟
جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها چگونه است، مفهوم اين نظريه چيست و آيا دليلى بر آن وجود دارد؟
آيا مسئله ى بيعت با امامان(عليهم السلام) مخالف نظريه ى الهى بودن مشروعيت نيست؟
مبانى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلام و غير اسلامى چيست؟
مراد از نظارت استصوابى چيست و چرا نظارت شوراى نگهبان استصوابى است؟
آيا نظارت استصوابى در كشورهاى ديگر مشابه دارد؟
نظريه ى ماركس درباره ى انتظار بشر از دين چيست و چه اشكالاتى بر آن وارد است؟
آيا نظارت استصوابى با اصل حاكميت مردم منافات ندارد؟
مجله ى صباح با دربرگيرى محورهاى تازه اى، گام ديگرى را در راستاى پاسخ به پرسش هاى دينى برمى دارد و اميد دارد با توجه و استقبال خوانندگان عزيز، روز به روز بر غناى خويش بيفزايد. در اين شماره، موضوعات متنوعى مورد بررسى قرار گرفته كه به شرح ذيل است: 1. نقد انديشه: در اين قسمت ديدگاه ماركس در باب انتظارات بشر از دين مورد بررسى و ارزيابى قرار گرفته و كاستى هاى آن آشكار شده است. 2. مشاوره و تربيت: در اين قسمت در زمينه ى ارزش هاى دينى و جوانان و اهميت ارزش هاى دينى و لزوم توجه والدين و مسؤولان به چگونگى استفاده از ابزارهاى اطلاع رسانى تأكيد مى شود; هم چنين پرسش و پاسخ هايى در زمينه ى ديدگاه اسلام درباره ى روابط دختر و پسر، چگونگى متعادل نمودن روابط جوانان، تأثير روابط نامشروع در روحيه و ايمان جوانان و راه حل جلوگيرى از روابط نامشروع ارائه شده است. 3. دين پژوهى: در اين قسمت به نقد و بررسى سكولاريسم ـ به معناى كنار گذاشتن دين از حوزه ى عمومى و زندگى اجتماعى ـ و نيز ديدگاه اسلام درباره ى سكولاريسم، معناى سكولاريسم و تفاوت آن با سكولاريزاسيون، تاريخچه و عوامل پيدايش آن، مبانى و اركان سكولاريسم و دليل مردود شمردن حقوق سكولار پرداخته مى شود. 4. قرآن و تفسير: در اين قسمت به پرسش هايى در زمينه ى چيستى اعجاز، ابعاد اعجاز قرآن، چيستى تحدى و تاريخچه ى آن و مراحل و اقسام تحدّى قرآن و نيز بر بى همتايى و موفقيت قرآن در تحدّى اشاره شده است. 5. كلام: در قسمت كلام نيز موضوع مهدويت با ارائه ى پرسش هايى در زمينه ى علل غيبت امام زمان(عج)، نقش انتظار در تكامل جامعه ى اسلامى و ابعاد تكاملى جامعه ى بشرى در دوران حاكميت امام زمان(عج) مورد بررسى قرار گرفته و بر نقش سازنده ى مهدويت در جامعه تأكيد گرديده است. 6. اديان: با توجه به ضرورت آشنايى با اديان ـ خصوصاً در جهانى كه به واسطه ى گسترش ارتباطات، انسان ها را به يكديگر نزديك تر مى كند ـ در اين بخش به معرفى دين زرتشت پرداخته شده و به پرسش هايى هم چون الهى بودن زرتشت، اصول اعتقادى و عملى آن و انحرافات پديد آمده در زرتشت پاسخ داده شده است. 7. تاريخ: با توجه به اسوه بودن معصومين: براى مسلمانان، ضرورت ترسيم سيره ى آنها در زندگى اجتماعى، خصوصاً در جهان معاصر موجب گرديد تا در اين قسمت به پاسخ پرسش هايى در اين باره پرداخته شود. پرسش هايى مانند: چرا ائمه ى ديگر مانند على(عليه السلام) و امام حسين(عليه السلام)قاطع برخورد نكردند؟ چرا امام حسن(عليه السلام) صلح كرد؟ آيا جنگ على(عليه السلام) با معاويه با صلح امام حسن(عليه السلام)سازگار است؟ آيا امام سجاد در قيام هاى زمان خود شركت داشته اند؟ چرا امام رضا(عليه السلام) ولايت عهدى را پذيرفت؟ 8. سياست: در اين بخش مسأله ى مهمّ مشروعيت در قالب پرسش و پاسخ هايى هم چون: تفاوت مشروعيت فلسفى با مشروعيت جامعه شناختى، تفاوت مشروعيت سياسى با مشروعيت فقهى، جايگاه نظريه ى نصب فقيهان در اقوال فقها، سازگارى مسأله ى بيعت با امامان، نظريه ى الهى بودن مشروعيت و بررسى مشروعيت در نظام هاى سياسى اسلامى و غير اسلامى، مورد بررسى و تبيين قرار گرفته است. 9. حقوق: در اين قسمت، مسأله ى نظارت استصوابى (تاريخچه ى آن در دين، وجود آن در كشورهاى ديگر و سازگارى آن با اصل حاكميت مردم) مورد بررسى قرار گرفته است. 10. اينترنت: در اين قسمت پايگاه اطلاع رسانى فقه اسلامى معرفى گرديده است. مطالب و مقالات مجله كه در فرايند خود مورد ارزيابى كارشناسان، اعضاء هيات تحريريه و نظارت سردبير و مدير مسؤول قرار مى گيرد در اين شماره از نظارت و اشراف حضرت آيت الله معرفت نيز (در بخش هاى قرآن و تفسير، دين پژوهى، اديان و مذاهب و مشاوره و تربيت) و حضرت آيت الله مؤمن (در بخش هاى كلام و سياست) و حضرت حجت الاسلام والمسلمين يوسفى غروى (در بخش تاريخ) بهره مند گرديده است.      
 
پیامبر خدا صلى الله عليه و آله:

مَن أكَلَ مِن كَدِّ يَدِهِ حَلالاً، فُتِحَ لَهُ أبوابُ الجَنَّةِ يَدخُلُ مِن أيِّها شاءَ

هر كس به حلال، از دسترنج خود بخورد، دروازه‌های بهشت به رويش گشوده گردند و او از هريك كه خواهد وارد شود.
بحار الأنوار : ۱۰۳ / ۱۰ / ۴۱

طراحي سايت را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

  • در نوع خودش بي نظيره
  • خيلي جالبه
  • قابل قبوله
  • چنگي به دل نميزنه
Ajax Loader
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات است. استفاده از مطالب این پایگاه باذکر منبع بلامانع است.
قم - خیابان معلم - کوچه 12جنب جامعه مدرسین -حوزه علمیه قم تلفن : 37737217-025 نمابر : 37737213-025 کدپستی : - 4466 37185